W 2025 roku portugalska marynarka wojenna odnotowała rekordową liczbę interwencji związanych z monitorowaniem jednostek pływających, w szczególności tych powiązanych z Federacją Rosyjską. Łącznie przeprowadzono 431 akcji, obejmujących zarówno okręty wojenne, jak i statki podejrzewane o nielegalny transport paliwa. Sytuacja ta, jak podkreślają przedstawiciele portugalskiego dowództwa, jest bezpośrednio związana z trwającym konfliktem na Ukrainie i próbami ominięcia sankcji nałożonych na Rosję.
Intensyfikacja Monitoringu Jednostek Rosyjskich
Zgodnie z oficjalnymi danymi przekazanymi przez dowództwo portugalskiej marynarki wojennej, zdecydowana większość interwencji – 373 rejsy – dotyczyła monitorowania tankowców tzw. „floty cieni” powiązanej z Rosją. Statki te są podejrzewane o transport ropy naftowej i innych surowców z Rosji, omijając międzynarodowe sankcje. Rosyjskie jednostki wykorzystują często skomplikowane schematy, w tym zmiany nazw statków i wyłączanie systemów identyfikacyjnych, aby utrudnić ich identyfikację i śledzenie.
Pozostałe 58 operacji koncentrowało się na monitorowaniu okrętów wojennych Federacji Rosyjskiej. Wśród nich znajdowały się fregaty, okręty podwodne, statki badawcze oraz jednostki wsparcia logistycznego. Obecność tych okrętów w pobliżu wód terytorialnych Portugalii jest uważana za element zwiększonej aktywności militarnej Rosji w regionie. Rosyjskie okręty często przeprowadzają manewry i ćwiczenia, które są uważane za demonstrację siły i potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa.
Zaangażowanie Sił i Koszty Operacji
W akcjach monitorowania rosyjskich jednostek w 2025 roku wzięło udział łącznie 2900 portugalskich żołnierzy. Operacje te wymagały znacznych zasobów, w tym wykorzystania patrolowców, samolotów i śmigłowców. Dowództwo portugalskiej marynarki wojennej podkreśla, że intensyfikacja monitoringu wpłynęła na obciążenie personelu i konieczność zwiększenia budżetu na utrzymanie i modernizację sprzętu. Rosyjskie działania w regionie generują realne koszty dla Portugalii.
Portugalskie władze współpracują z sojusznikami z NATO w celu wymiany informacji i koordynacji działań związanych z monitorowaniem rosyjskich jednostek. Współpraca ta obejmuje wymianę danych wywiadowczych, wspólne patrole i ćwiczenia. Celem jest zapewnienie bezpieczeństwa w regionie i przeciwdziałanie próbom ominięcia sankcji.
Wzrost Aktywności po Wybuchu Wojny na Ukrainie
Według danych portugalskiego dowództwa, obecność okrętów rosyjskich u brzegów Portugalii znacząco nasiliła się po wybuchu wojny na Ukrainie 24 lutego 2022 roku. Przed 2022 rokiem notowano średnio kilkanaście rosyjskich jednostek rocznie. W okresie od lutego 2022 roku do 2 stycznia 2026 roku zarejestrowano łącznie 212 takich jednostek. Ten wzrost aktywności jest interpretowany jako próba Rosji utrzymania wpływów gospodarczych i militarnych w regionie pomimo nałożonych sankcji.
Rosyjskie statki często wykorzystują porty w Afryce Północnej i na Półwyspie Iberyjskim jako punkty przeładunkowe dla ropy naftowej i innych surowców. Portugalskie władze podejmują działania w celu zapobiegania nielegalnemu przeładunkowi i transportowi tych surowców. Współpraca z innymi krajami regionu jest kluczowa dla skuteczności tych działań.
“Flota Cieni” i Omijanie Sankcji
Zjawisko tzw. „floty cieni” stanowi poważne wyzwanie dla międzynarodowych sankcji nałożonych na Rosję. Statki te, często zarejestrowane w krajach o luźnych regulacjach, są wykorzystywane do transportu ropy naftowej i innych surowców, omijając ograniczenia handlowe. Rosyjskie firmy i podmioty powiązane z Kremlem wykorzystują skomplikowane schematy finansowe i logistyczne, aby ukryć pochodzenie i przeznaczenie tych surowców.
Portugalska marynarka wojenna odgrywa kluczową rolę w identyfikacji i monitorowaniu statków należących do „floty cieni”. Wykorzystywane są zaawansowane technologie, takie jak systemy radarowe, satelitarne i analizy danych, aby śledzić ruch tych jednostek i identyfikować potencjalne naruszenia sankcji. Rosyjskie próby omijania sankcji są stale monitorowane i analizowane.
Konsekwencje Geopolityczne i Bezpieczeństwo Regionalne
Zwiększona aktywność rosyjskich jednostek w pobliżu wód terytorialnych Portugalii ma konsekwencje geopolityczne i wpływa na bezpieczeństwo regionalne. Obecność okrętów wojennych Rosji jest postrzegana jako element presji na kraje NATO i próba demonstracji siły. Portugalskie władze podkreślają, że są w pełni zaangażowane w obronę swoich interesów i bezpieczeństwa regionu.
Sytuacja ta wymaga stałej uwagi i koordynacji działań między krajami NATO. Wymiana informacji, wspólne patrole i ćwiczenia są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom. Rosyjskie działania w regionie wymagają skoordynowanej odpowiedzi ze strony społeczności międzynarodowej.
Obserwacja rosyjskich jednostek przez Portugalię jest przykładem proaktywnego podejścia do zapewnienia bezpieczeństwa w regionie. Wzrost liczby interwencji w 2025 roku świadczy o intensyfikacji działań Rosji i konieczności wzmocnienia monitoringu i współpracy międzynarodowej. Rosyjskie działania stanowią wyzwanie dla bezpieczeństwa i stabilności w regionie.
