Stany Zjednoczone wzywają do znaczącego zwiększenia wydatków obronnych przez państwa europejskie oraz Kanadę, stawiając na równorzędne partnerstwo w Sojuszu Północnoatlantyckim. Ten apel, zgłoszony przed czwartkowym spotkaniem ministrów obrony NATO w Brukseli, ma na celu wzmocnienie europejskiego wkładu w bezpieczeństwo transatlantyckie i przesunięcie ciężaru odpowiedzialności. Kluczowym elementem tej strategii jest osiągnięcie poziomu wydatków na obronność na poziomie 5% PKB do roku 2035.
Amerykański nacisk na europejską autonomię obronną
Wzrost presji ze strony USA na zwiększenie wydatków obronnych w Europie jest elementem szerszej strategii, mającej na celu uczynienie sojuszników w NATO bardziej równorzędnymi partnerami. Elbridge Colby, były zastępca asystenta sekretarza obrony USA, podkreśla, że obecny model, w którym Stany Zjednoczone ponoszą nieproporcjonalnie dużą część kosztów obrony Sojuszu, jest nie do utrzymania w dłuższej perspektywie. Celem jest umożliwienie Europie przejęcia wiodącej roli w konwencjonalnej obronie Sojuszu, co pozwoli USA skoncentrować się na wyzwaniach w regionie Indo-Pacyficznym.
Szczyt NATO w Hadze, który odbył się w 2023 roku, ustalił ambitny cel wydawania 5% PKB rocznie na obronność i bezpieczeństwo do 2035 roku. Wcześniej, obowiązujący standard wynosił 2% PKB. Zmiana ta odzwierciedla rosnące zagrożenia dla bezpieczeństwa europejskiego kontynentu, w tym wojnę na Ukrainie i zwiększoną aktywność Rosji. Zwiększenie wydatków obronnych ma również na celu modernizację sił zbrojnych państw członkowskich NATO i zwiększenie ich interoperacyjności.
Władysław Kosiniak-Kamysz, minister obrony narodowej Polski, wyraził gotowość Polski do aktywnego uczestnictwa w dyskusji na temat zwiększenia wydatków na obronność. Polska, konsekwentnie realizując swoje zobowiązania wobec NATO, znajduje się w dobrej pozycji, aby promować pragmatyczne podejście do kwestii obronności. Polska od lat przekracza próg 2% PKB przeznaczanego na obronność, co jest postrzegane jako przykład dla innych państw członkowskich Sojuszu.
Kontekst geopolityczny i implikacje dla Polski
Apel USA o zwiększenie wydatków obronnych w Europie należy rozpatrywać w kontekście zmieniającego się krajobrazu geopolitycznego. Wojna na Ukrainie uwypukliła potrzebę wzmocnienia wschodniej flanki NATO i zwiększenia gotowości Sojuszu do reagowania na agresję. Ponadto, rosnące wpływy Chin w regionie Indo-Pacyficznym skłaniają USA do przesunięcia zasobów i uwagi w tamtym kierunku.
Zwiększenie wydatków na obronność przez państwa europejskie ma również implikacje dla Polski. Wzrost bezpieczeństwa europejskiego przekłada się na bezpieczeństwo Polski, która jest strategicznie położona na wschodniej flance NATO. Jednakże, zwiększenie wydatków obronnych przez inne państwa członkowskie NATO może również prowadzić do zmian w podziale obciążeń i odpowiedzialności w Sojuszu.
Cytat Elbridge’a Colby’ego: „Zwiększenie wydatków obronnych przez państwa europejskie i Kanadę uczyni sojuszników w NATO bardziej równorzędnymi partnerami”. To zdanie doskonale oddaje sedno amerykańskich oczekiwań. USA oczekują, że europejscy sojusznicy będą w stanie w większym stopniu samodzielnie dbać o swoje bezpieczeństwo, co pozwoli USA skoncentrować się na innych priorytetach.
Krytycy tego podejścia argumentują, że zwiększenie wydatków obronnych przez Europę może prowadzić do eskalacji napięć i wyścigu zbrojeń. Podkreślają również, że Europa powinna skupić się na rozwiązywaniu problemów poprzez dialog i dyplomację, a nie poprzez zwiększanie siły militarnej. Jednakże, zwolennicy zwiększenia wydatków obronnych argumentują, że jest to konieczne, aby odstraszyć potencjalnych agresorów i zapewnić bezpieczeństwo europejskiego kontynentu.
Wzrost wydatków na obronność w Europie może również mieć pozytywny wpływ na rozwój przemysłu zbrojeniowego i tworzenie nowych miejsc pracy. Inwestycje w nowoczesne technologie i innowacje mogą przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności europejskiego przemysłu zbrojeniowego na arenie międzynarodowej. Jednakże, konieczne jest zapewnienie transparentności i kontroli nad wydatkami na obronność, aby zapobiec korupcji i marnotrawstwu.
Cytat: „Nadszedł czas, aby wspólnie ruszyć naprzód i działać pragmatycznie. Mamy naprawdę solidne podstawy do współpracy partnerskiej, na rzecz NATO opartego na partnerstwie, a nie na zależności. To powrót do tego, do czego NATO służyło pierwotnie”. To stwierdzenie podkreśla potrzebę zmiany w podejściu do współpracy w ramach NATO. USA dążą do stworzenia Sojuszu, w którym wszystkie państwa członkowskie będą w równym stopniu odpowiedzialne za swoje bezpieczeństwo.
Polska, jako państwo położone na wschodniej flance NATO, jest szczególnie zainteresowana wzmocnieniem Sojuszu i zwiększeniem jego zdolności do reagowania na zagrożenia. W związku z tym, Polska będzie aktywnie uczestniczyć w dyskusji na temat zwiększenia wydatków na obronność i promować pragmatyczne rozwiązania, które zapewnią bezpieczeństwo europejskiego kontynentu. Jasny sygnał z Polski, potwierdzający gotowość do dalszych inwestycji w obronność, jest istotny dla budowania zaufania i wzmacniania Sojuszu.
W kontekście nadchodzącego spotkania ministrów obrony NATO w Brukseli, oczekuje się intensywnych dyskusji na temat zwiększenia wydatków obronnych i podziału obciążeń w Sojuszu. Państwa członkowskie NATO będą musiały znaleźć kompromis, który uwzględni interesy wszystkich stron i zapewni skuteczną obronę europejskiego kontynentu. Jasne określenie celów i harmonogramu zwiększenia wydatków obronnych będzie kluczowe dla sukcesu tych wysiłków.
Sytuacja wymaga od państw członkowskich NATO przemyślanej strategii i odpowiedzialnego podejścia do kwestii obronności. Zwiększenie wydatków obronnych powinno być połączone z modernizacją sił zbrojnych, zwiększeniem interoperacyjności i wzmocnieniem współpracy w zakresie bezpieczeństwa. Jasny plan działania i transparentność w wydatkowaniu środków publicznych są niezbędne dla budowania zaufania i zapewnienia skuteczności działań NATO.
Wzrost wydatków na obronność w Europie jest nieunikniony, biorąc pod uwagę zmieniający się krajobraz geopolityczny i rosnące zagrożenia dla bezpieczeństwa. Kluczowe jest, aby państwa członkowskie NATO podjęły skoordynowane działania, które zapewnią skuteczną obronę europejskiego kontynentu i wzmocnią Sojusz. Jasne priorytety i odpowiedzialne podejście do wydatków obronnych są niezbędne dla osiągnięcia tego celu.
