W Polsce doszło do serii niepokojących incydentów – włamań do dzienników elektronicznych w szkołach, w tym do popularnego systemu Librus. Zdarzenia te, które ujawniły się w ostatnim tygodniu, skłoniły Ministerstwo Edukacji Narodowej do przyspieszenia prac nad stworzeniem centralnego, państwowego e-dziennika. Minister Barbara Nowacka potwierdziła, że doszło do włamań, jednak przyczyny tych ataków pozostają na razie nieznane.
Fala włamań i ich bezpośrednie konsekwencje
Pierwsze zgłoszenia dotyczące włamań pojawiły się w poniedziałek, 10 czerwca 2025 roku, po incydencie w Zespole Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Stanisława Staszica w Otwocku. W niedzielę, 9 czerwca 2025 roku, nieznani sprawcy uzyskali dostęp do systemu dziennika elektronicznego, wystawiając uczniom nieprawidłowe oceny, w tym liczne jedynki. Dodatkowo, z kont uczniów rozsyłano wulgaryzmy, co wywołało oburzenie wśród rodziców i nauczycieli. Sprawa została zgłoszona na policję, która prowadzi dochodzenie. Podobne incydenty odnotowano również w Leżajsku, Lublinie oraz Dragaczu, co wskazuje na skoordynowany charakter ataków.
Barbara Nowacka, minister edukacji narodowej, przyznała, że przyczyny włamań są niejasne. “— Doszło do włamań do dzienników elektronicznych w szkołach — przyznała ministra edukacji Barbara Nowacka.” Dodała również: “— To jest działalność stricte komercyjna. Nie znamy przyczyn włamania, więc nie chciałabym zbyt dużo mówić o tym, dlaczego tak się stało, co się wydarzyło, bo po prostu tego nie wiemy — powiedziała Barbara Nowacka.” Incydenty te unaoczniły problem bezpieczeństwa danych w systemach prowadzonych przez prywatnych dostawców dzienników elektronicznych.
Państwowy e-dziennik jako rozwiązanie problemu bezpieczeństwa
W odpowiedzi na serię włamań, Ministerstwo Edukacji Narodowej przyspieszyło prace nad stworzeniem państwowego e-dziennika. Projekt ten, oparty na systemie mObywatel, ma zapewnić większe bezpieczeństwo danych uczniów i nauczycieli. Katarzyna Lubnauer, wiceminister edukacji, podkreśliła, że celem jest stworzenie narzędzia dostępnego za darmo dla wszystkich szkół i nauczycieli, a także zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa. “— Po to między innymi robimy dziennik elektroniczny państwowy, żeby mieć pewność nie tylko kwestii dostępności, tego, że to będzie narzędzie dostępne za darmo dla nauczycieli i samorządów, ale również ze względu na bezpieczeństwo — powiedziała Katarzyna Lubnauer.”
Planowane wdrożenie państwowego e-dziennika jest podzielone na etapy. Pierwsza faza, obejmująca dostęp do podstawowych funkcji, ma zostać uruchomiona 1 września 2027 roku. Barbara Nowacka poinformowała, że 1 września 2027 r. nastąpi pierwsza faza wdrożenia takiego dziennika, czyli będzie już możliwość dostępu do przynajmniej części funkcji. Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewnia, że system będzie stale rozwijany i udoskonalany, aby spełniał potrzeby użytkowników. Wprowadzenie państwowego e-dziennika ma na celu eliminację ryzyka związanego z korzystaniem z systemów prowadzonych przez prywatne firmy, które często nie dysponują odpowiednimi zabezpieczeniami.
Reakcja na włamania i ostrzeżenia przed oszustwami
W związku z incydentami, Beata Ćwiek, dyrektorka jednej ze szkół, zaapelowała do rodziców i uczniów o ostrożność. “Sprawę wyjaśniamy. Proszę nie wchodzić w żadne podejrzane e-maile i linki — napisała Beata Ćwiek.” Władze szkolne ostrzegają przed próbami wyłudzenia danych osobowych poprzez fałszywe wiadomości e-mail i linki. Uczniowie i rodzice powinni zachować szczególną ostrożność i nie udostępniać swoich danych osobistych nieznanym osobom. Włamania do dzienników elektronicznych stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa danych uczniów i nauczycieli, dlatego konieczne jest podjęcie odpowiednich środków ostrożności.
Piotr Wysocki, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa, podkreśla, że systemy dzienników elektronicznych są często celem ataków hakerskich ze względu na przechowywane w nich wrażliwe dane. Włamania do tych systemów mogą prowadzić do kradzieży tożsamości, wyłudzeń finansowych i innych przestępstw. Agata Sitarska, przedstawicielka Związku Nauczycielstwa Polskiego, zwróciła uwagę na konieczność zapewnienia odpowiedniego szkolenia dla nauczycieli w zakresie cyberbezpieczeństwa. Nauczyciele powinni być świadomi zagrożeń i wiedzieć, jak chronić swoje dane oraz dane uczniów.
Kwestie prawne i potencjalne kary za włamania
Sprawcy włamań do dzienników elektronicznych mogą ponieść poważne konsekwencje prawne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, nieautoryzowany dostęp do systemu komputerowego i zmiana danych w nim zawartych jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat dwóch. W przypadku, gdy włamanie spowodowało szkodę majątkową lub naruszyło prawa osób trzecich, kara może być wyższa. Włamania do systemów szkolnych są traktowane przez organy ścigania jako poważne przestępstwo, dlatego prowadzone są intensywne dochodzenia w celu ustalenia tożsamości sprawców.
Wprowadzenie państwowego e-dziennika ma na celu nie tylko zwiększenie bezpieczeństwa danych, ale również zapewnienie większej transparentności i kontroli nad procesem edukacyjnym. System będzie umożliwiał łatwy dostęp do informacji o postępach uczniów, frekwencji i ocenach, zarówno dla rodziców, jak i dla nauczycieli. Państwowy e-dziennik ma również usprawnić komunikację między szkołą, rodzicami i uczniami.
W ostatnich latach obserwowany jest wzrost liczby cyberataków na instytucje publiczne i prywatne w Polsce. Włamania do dzienników elektronicznych są kolejnym przykładem tego zjawiska. W związku z tym, konieczne jest podjęcie kompleksowych działań w celu zwiększenia cyberbezpieczeństwa w całym kraju.
Wprowadzenie państwowego e-dziennika jest ważnym krokiem w kierunku zapewnienia bezpieczeństwa danych uczniów i nauczycieli. Włamania do systemów szkolnych unaoczniły potrzebę stworzenia centralnego, bezpiecznego i niezawodnego systemu dzienników elektronicznych. Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewnia, że dołoży wszelkich starań, aby nowy system był w pełni funkcjonalny i spełniał oczekiwania użytkowników.
