Niemiecki prawnik i były dyplomata Wolfgang Ischinger, pełniący ponownie funkcję szefa Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa (MSC), zasugerował 6 grudnia 2025 roku w rozmowie z agencją Reutera, że Niemcy mogłyby przekazać Polsce sprzęt wojskowy, taki jak okręt podwodny lub fregata, w kontekście wciąż nierozstrzygniętej kwestii reparacji wojennych. Propozycja ta wywołała dyskusję na temat możliwości nowego podejścia do tej delikatnej kwestii historycznej.
Kontekst propozycji i argumentacja Ischingera
Ischinger, który kierował MSC w latach 2008-2022 i ponownie objął tę funkcję tymczasowo w 2025 roku, argumentował, że skoro Niemcy obecnie przeznaczają znaczne środki na obronność, a kwestia reparacji pozostaje otwarta z perspektywy polskiej polityki, przekazanie sprzętu wojskowego byłoby “niezwykle dobrą inwestycją z punktu widzenia politycznej roztropności”. Niemiecki prawnik podkreślił, że sprzęt mógłby zostać udostępniony Polsce bezpłatnie. Jego wypowiedź sugeruje poszukiwanie alternatywnych form rozliczenia historycznych zobowiązań, wykraczających poza tradycyjne odszkodowania finansowe.
Warto zaznaczyć, że Ischinger jest postacią o dużym doświadczeniu w dyplomacji. Przed objęciem funkcji szefa MSC pełnił wysokie stanowiska w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, był ambasadorem w USA i Wielkiej Brytanii. Jego opinie są więc traktowane z powagą w kręgach politycznych i eksperckich. Niemiecki dyplomata od dawna zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia pozycji Polski w kontekście bezpieczeństwa europejskiego.
Reakcje i stanowiska stron
Propozycja Ischingera spotkała się z różnymi reakcjami. W Polsce wywołała dyskusję na temat tego, czy sprzęt wojskowy może być akceptowalną formą reparacji. Niektóre głosy podkreślają, że kwestia reparacji ma charakter moralny i finansowy, a sprzęt wojskowy nie może być traktowany jako substytut odszkodowań. Inne argumentują, że wzmocnienie polskiej armii jest priorytetem, a przekazanie sprzętu wojskowego przez Niemcy byłoby korzystne dla bezpieczeństwa Polski i regionu. Niemiecki punkt widzenia, przedstawiony przez Ischingera, jest próbą znalezienia kompromisu.
Rząd Niemiec oficjalnie nie skomentował propozycji Ischingera. Jednak pełnomocnik rządu RFN ds. współpracy z Polską, Knut Abraham, oświadczył we wrześniu 2025 roku, że choć kwestia reparacji wojennych została prawnie zamknięta, potrzebne jest “nowoczesne przełożenie” historycznego zobowiązania wobec Polski. Abraham sugerował pogłębioną współpracę w obszarze bezpieczeństwa jako jedną z możliwych form tego “przełożenia”. Niemiecki rząd zdaje się dostrzegać potrzebę poprawy relacji z Polską w kontekście historycznych roszczeń.
Wpływ na relacje polsko-niemieckie i bezpieczeństwo regionalne
Propozycja Ischingera może mieć istotny wpływ na relacje polsko-niemieckie. Kwestia reparacji wojennych od lat stanowi źródło napięć między oboma krajami. Znalezienie nowego podejścia do tej kwestii, takiego jak przekazanie sprzętu wojskowego, mogłoby przyczynić się do poprawy wzajemnych relacji i budowania zaufania. Niemiecki prawnik zdaje sobie sprawę z tego potencjału.
Ponadto, wzmocnienie polskiej armii, poprzez przekazanie nowoczesnego sprzętu wojskowego, miałoby pozytywny wpływ na bezpieczeństwo regionalne. Polska odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej, szczególnie w kontekście wojny na Ukrainie. Niemiecki ekspert podkreśla, że aktywne zaangażowanie Polski w dyskusjach o Ukrainie jest niezbędne dla osiągnięcia trwałego pokoju. Ischinger stwierdził w grudniu 2025 roku, że nie wyobraża sobie wdrożenia jakiegokolwiek wynegocjowanego zakończenia wojny Rosji z Ukrainą bez aktywnego udziału Polski.
Problemy z porozumieniem wewnątrz europejskim
Ischinger wyraził również rozczarowanie brakiem porozumienia między Niemcami a Francją w sprawie budowy wspólnego myśliwca nowej generacji (FCAS). Uważa, że jest to “bardzo niefortunny rozwój wydarzeń”, który osłabia europejską współpracę w obszarze obronności. Niemiecki dyplomata podkreślił, że pomimo tego, wciąż ma nadzieję na znalezienie wyjścia z impasu. Brak jedności wewnątrz europejskiej w kwestiach obronności stanowi poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa kontynentu.
Sytuacja ta pokazuje, że niemiecki rząd stoi przed trudnymi wyborami. Z jednej strony, musi uwzględniać historyczne zobowiązania wobec Polski, z drugiej strony, musi dbać o utrzymanie dobrych relacji z Francją i jedność wewnątrz europejskiej. Propozycja Ischingera może być próbą znalezienia równowagi między tymi różnymi interesami. Niemiecki prawnik, poprzez swoją propozycję, próbuje zainicjować szerszą debatę na temat przyszłości relacji polsko-niemieckich i europejskiego bezpieczeństwa.
Podsumowując, propozycja Wolfganga Ischingera, dotycząca przekazania Polsce sprzętu wojskowego w zamian za renegocjację reparacji, jest znaczącym wydarzeniem, które może wpłynąć na relacje polsko-niemieckie i bezpieczeństwo regionalne. Niemiecki ekspert, poprzez swoją inicjatywę, stawia pytania o przyszłość rozliczeń historycznych i potrzebę wzmocnienia europejskiej współpracy w obszarze obronności. Dalszy rozwój sytuacji będzie zależał od reakcji rządów Polski i Niemiec oraz od przebiegu dyskusji na temat tej kontrowersyjnej propozycji.
