6 grudnia 2025 roku, Kopenhaga – Premier Danii, Mette Frederiksen, publicznie wyraziła zaniepokojenie sytuacją wokół Grenlandii, wskazując na rosnące napięcie spowodowane deklaracjami prezydenta Stanów Zjednoczonych, Donalda Trumpa, dotyczącymi możliwości aneksji autonomicznego terytorium. Słowa Frederiksen padły podczas debaty telewizyjnej z liderami duńskich partii politycznych, w której podkreśliła, że Dania znajduje się w “decydującym momencie” w tej sprawie.
Źródło napięcia: Deklaracje Donalda Trumpa
Źródłem obecnego kryzysu są wypowiedzi Donalda Trumpa, które padły 2 grudnia 2025 roku podczas spotkania w Białym Domu poświęconego sytuacji w Wenezueli. Prezydent USA wyraził zainteresowanie zawarciem porozumienia z Grenlandią, sugerując, że w przypadku braku zgody, rozważy “trudniejsze metody” osiągnięcia celu. Trump argumentował, że jeśli Stany Zjednoczone nie podejmą działań w sprawie Grenlandii, zrobią to Rosja lub Chiny. Napięcie wzrosło natychmiast po tych słowach, wywołując obawy zarówno w Danii, jak i w samej Grenlandii.
Według źródeł w Białym Domu, Trump postrzega Grenlandię jako strategicznie ważny teren, bogaty w surowce naturalne, w tym rzadkie ziemie, które są kluczowe dla amerykańskiego przemysłu obronnego i technologicznego. Dodatkowo, położenie Grenlandii w Arktyce ma strategiczne znaczenie militarne, zwłaszcza w kontekście rosnącego zainteresowania regionem ze strony Rosji i Chin. Napięcie geopolityczne w Arktyce jest coraz bardziej odczuwalne, a Grenlandia staje się areną rywalizacji mocarstw.
Reakcja Danii: Gotowość do obrony
Premier Frederiksen stanowczo odrzuciła możliwość sprzedaży lub aneksji Grenlandii przez Stany Zjednoczone. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że Dania jest “lojalnym i silnym sojusznikiem” i jest gotowa bronić swoich wartości, w tym suwerenności Grenlandii, “wszędzie tam, gdzie jest to konieczne, również w Arktyce”. Dania ogłosiła również przyspieszenie programu zbrojeniowego, koncentrującego się na wzmocnieniu obecności wojskowej w regionie Arktyki. Napięcie w relacjach między Danią a USA jest obecnie najwyższe od wielu lat.
Frederiksen dodała, że Dania wierzy w prawo międzynarodowe i prawo narodów do samostanowienia. “Bronimy zasad suwerenności, samostanowienia i integralności terytorialnej” – oświadczyła. Rząd duński prowadzi intensywne konsultacje z innymi krajami nordyckimi i członkami NATO w celu skoordynowania działań w odpowiedzi na groźbę ze strony USA. Napięcie wymaga skoordynowanej odpowiedzi ze strony społeczności międzynarodowej.
Stanowisko Grenlandii: Samostanowienie i dialog
Liderzy pięciu partii zasiadających w parlamencie Grenlandii wydali wspólne oświadczenie, w którym jasno dali do zrozumienia, że Grenlandczycy nie chcą być ani Amerykanami, ani Duńczykami, lecz Grenlandczykami. Podkreślili, że są otwarci na dialog z sojusznikami i krajami, z którymi współpracują, w tym z USA, ale na zasadach poszanowania dyplomacji i prawa międzynarodowego. Napięcie nie może prowadzić do naruszenia prawa Grenlandczyków do samostanowienia.
Oświadczenie podkreśla również, że Grenlandia jest gotowa do negocjacji w sprawie przyszłych relacji z USA, ale oczekuje, że będą one prowadzone w sposób transparentny i z poszanowaniem suwerenności Grenlandii. Rząd Grenlandii powołał specjalny zespół negocjacyjny, który ma prowadzić rozmowy z przedstawicielami administracji amerykańskiej. Napięcie wymaga odpowiedzialnego dialogu i poszukiwania kompromisowych rozwiązań.
Reakcje międzynarodowe: Wsparcie dla Grenlandii
Wiele krajów europejskich wyraziło solidarność z Danią i Grenlandią w obliczu rosnącego napięcia. Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało oświadczenie, w którym podkreśliło strategiczne wyzwania związane z sytuacją w Arktyce i wyraziło poparcie dla prawa Grenlandczyków do samostanowienia. Rządy Szwecji, Norwegii i Finlandii również zaoferowały wsparcie Danii i Grenlandii.
Sekretarz Generalny NATO, Jens Stoltenberg, wezwał do deeskalacji napięcia i podkreślił znaczenie przestrzegania prawa międzynarodowego w regionie Arktyki. Stoltenberg dodał, że NATO monitoruje sytuację i jest gotowe podjąć działania w celu zapewnienia bezpieczeństwa w regionie. Napięcie w Arktyce stanowi wyzwanie dla bezpieczeństwa europejskiego i transatlantyckiego.
Konsekwencje dla Arktyki: Rywalizacja mocarstw
Sytuacja wokół Grenlandii uwypukla rosnącą rywalizację mocarstw w regionie Arktyki. Topnienie lodowców i otwieranie się nowych szlaków żeglugowych sprawiają, że Arktyka staje się coraz bardziej dostępna i atrakcyjna dla państw zainteresowanych eksploatacją surowców naturalnych i wzmocnieniem swojej obecności militarnej. Napięcie w Arktyce może prowadzić do eskalacji konfliktów i destabilizacji regionu.
Eksperci ostrzegają, że dalsza eskalacja napięcia wokół Grenlandii może mieć poważne konsekwencje dla stabilności międzynarodowej. Podkreślają, że konieczne jest znalezienie pokojowego rozwiązania konfliktu, które uwzględni interesy wszystkich zainteresowanych stron. Napięcie wymaga odpowiedzialnego przywództwa i dyplomatycznego zaangażowania.
Obecna sytuacja stanowi poważne wyzwanie dla polityki zagranicznej Danii i Stanów Zjednoczonych. Przyszłość Grenlandii i stabilność regionu Arktyki zależą od umiejętności obu państw do znalezienia kompromisu i uniknięcia dalszej eskalacji napięcia. Napięcie wymaga dialogu i poszukiwania rozwiązań akceptowalnych dla wszystkich stron.
