Polska stoi w obliczu przedłużającej się zimy, która w najbliższych dniach będzie się nasilać. Prognozy wskazują na kolejne fale śniegu i spadek temperatur, nawet w godzinach popołudniowych. Prognozowane warunki pogodowe utrzymają się co najmniej przez tydzień, a zapowiadana wcześniej odwilż w drugiej dekadzie stycznia jest obecnie coraz mniej prawdopodobna. Sytuacja ta budzi poważne obawy, szczególnie w kontekście potencjalnych skutków dla infrastruktury i gospodarki.
Aktualna sytuacja meteorologiczna – 6 grudnia 2023 roku
Według najnowszych danych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), od 6 grudnia 2023 roku, Polska znajduje się pod wpływem arktycznego powietrza. Obecnie na południowym wschodzie kraju występują intensywne opady śniegu, które w nadchodzących dniach rozprzestrzenią się na zachodnie i południowe regiony. Prognozowana wysokość pokrywy śnieżnej w weekend może osiągnąć od 10 do 30 centymetrów, co oznacza, że w większości regionów kraju wystąpi pełne pokrycie śnieżne. IMGW wydało żółte ostrzeżenia przed intensywnymi opadami śniegu i silnym mrozem dla wielu województw.
Temperatury systematycznie spadają. Od piątku, 8 grudnia, do niedzieli, 10 grudnia, w centrum, na wschodzie i południu kraju w ciągu dnia odnotowane zostaną temperatury w zakresie od -12°C do -10°C. Nocami spodziewane są spadki do -18°C/-12°C, a w miejscach bezchmurnych nawet poniżej -20°C. Takie wartości stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia i życia, szczególnie dla osób starszych i bezdomnych.
Dlaczego odwilż jest zagrożona? Blokada wyżowa
Kilka dni temu prognozy wskazywały na nadejście ocieplenia w przyszłym tygodniu. Obecnie sytuacja uległa zmianie. Potężny, mroźny wyż skandynawski blokuje napływ ciepłych frontów atlantyckich, które przyniosłyby ocieplenie na zachodzie Europy. Ten układ baryczny skutecznie utrzymuje ujemne temperatury w głębi kontynentu, w tym w Polsce. Według modeli numerycznych, wyż skandynawski utrzyma się przynajmniej do połowy stycznia, co znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo szybkiej odwilży.
Prognozy wskazują, że w najbliższych tygodniach opady będą ograniczone, głównie do zachodniej i południowej Polski, gdzie spadnie śnieg ze względu na niskie temperatury. Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF) przewiduje, że na przełomie drugiej i trzeciej dekady stycznia temperatury mogą zacząć się zbliżać do normy, a nawet ją przekraczać. Oznaczałoby to dodatnie wartości na termometrach i roztopy, jednak jest to scenariusz obarczony dużym ryzykiem błędu.
Potencjalne skutki ogromnych zmian pogodowych
Przedłużająca się zima i utrzymujące się niskie temperatury mogą mieć poważne konsekwencje dla różnych sektorów gospodarki. Transport publiczny i drogowy mogą być zakłócone przez intensywne opady śniegu i oblodzenie. Zwiększone zapotrzebowanie na energię do ogrzewania budynków może prowadzić do wzrostu cen energii. Rolnictwo również może ucierpieć z powodu mrozów, które mogą uszkodzić uprawy zimowe. Ponadto, długotrwałe niskie temperatury mogą negatywnie wpłynąć na zdrowie publiczne, zwiększając ryzyko chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.
Szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci i osoby z przewlekłymi chorobami. Władze lokalne i służby ratunkowe powinny podjąć działania mające na celu ochronę najbardziej wrażliwych grup społeczeństwa, takie jak zapewnienie schronienia dla bezdomnych i pomoc w transporcie osobom starszym. Konieczne jest również przygotowanie infrastruktury do ekstremalnych warunków pogodowych, takich jak odśnieżanie dróg i chodników oraz zabezpieczenie sieci energetycznej.
Długoterminowe prognozy i wpływ zmian klimatycznych
Mimo że obecnie dominują mroźne warunki, naukowcy podkreślają, że ogromne zmiany klimatyczne wpływają na coraz większą niestabilność pogodową. Ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak długotrwałe fale mrozów, intensywne opady śniegu czy nagłe ocieplenia, stają się coraz częstsze i bardziej intensywne. Zjawisko to jest bezpośrednim skutkiem wzrostu koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze, co prowadzi do globalnego ocieplenia.
Paradoksalnie, globalne ocieplenie może prowadzić do częstszych występowania ekstremalnych zim. Zmiany w cyrkulacji atmosferycznej, spowodowane ociepleniem Arktyki, mogą sprzyjać napływowi zimnego powietrza z północy do Europy Środkowej. Dlatego też, mimo że średnie temperatury globalne rosną, nie możemy wykluczyć występowania kolejnych mroźnych zim w przyszłości. Konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i adaptacji do zmieniającego się klimatu.
Prognozy na dalszy okres są obarczone dużą niepewnością. Należy pamiętać, że modele numeryczne są tylko narzędziem, a rzeczywistość może odbiegać od prognoz. IMGW i ECMWF będą monitorować sytuację i na bieżąco aktualizować prognozy pogody. Ważne jest, aby śledzić komunikaty i ostrzeżenia wydawane przez służby meteorologiczne i stosować się do zaleceń dotyczących bezpieczeństwa.
Obecna sytuacja pokazuje, jak bardzo jesteśmy narażeni na wpływ ekstremalnych zjawisk pogodowych. Konieczne jest zwiększenie świadomości społecznej na temat zmian klimatycznych i ich konsekwencji. Tylko poprzez wspólne działania możemy ograniczyć negatywne skutki zmian klimatycznych i zapewnić przyszłym pokoleniom bezpieczną i zrównoważoną przyszłość. Prognozowane warunki pogodowe stanowią poważne wyzwanie dla Polski, wymagające skoordynowanych działań na wszystkich szczeblach.
Należy pamiętać, że ogromne zmiany w pogodzie są coraz częstsze i bardziej intensywne, co jest bezpośrednim skutkiem zmian klimatycznych. Dlatego też, konieczne jest podjęcie działań na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i adaptacji do zmieniającego się klimatu. Prognozy wskazują na przedłużającą się zimę, ale przyszłość jest niepewna i wymaga ciągłego monitorowania sytuacji.
