Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydany 22 stycznia 2024 roku w istotny sposób wpływa na proces rozliczeń kredytów denominowanych w walutach obcych, w szczególności w frankach szwajcarskich. Ten precedensowy wyrok ma potencjał do uproszczenia i obniżenia kosztów unieważnienia umów kredytowych, co bezpośrednio dotyczy tysięcy frankowiczów w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej. Kluczowe pytanie, które teraz nurtuje zarówno kredytobiorców, jak i instytucje finansowe, brzmi: czy ten wyrok rzeczywiście przyniesie upragnioną zmianę w sposobie rozpatrywania spraw frankowych?
Istota Wyroku TSUE i Jego Wpływ na Rozliczenia
Wyrok TSUE z 22 stycznia 2024 roku koncentruje się na uproszczeniu modelu rozliczeń skutków nieważności umowy kredytowej. Trybunał podkreśla możliwość zbliżenia się do teorii salda, która zakłada wzajemne potrącenie wierzytelności pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. To oznacza, że bank, po unieważnieniu umowy, będzie mógł odzyskać wypłacony kapitał, do którego zwrotu jest uprawniony. Katarzyna Urbańska, ekspert w tej dziedzinie, podkreśla, że “TSUE jednoznacznie zaakcentował, że potrącenie jest instrumentem, który służy temu, aby bank mógł odzyskać wypłacony kapitał, do którego zwrotu jest uprawniony w następstwie stwierdzenia nieważności umowy”.
Dotychczasowy proces unieważniania kredytów we frankach szwajcarskich był często skomplikowany i kosztowny. Frankowicze musieli mierzyć się z licznymi kontrpozwami ze strony banków, co wydłużało postępowania sądowe i generowało dodatkowe koszty. Wyrok TSUE ma na celu ograniczenie liczby takich kontrpozwów, odciążając w ten sposób wymiar sprawiedliwości. Związek Banków Polskich (ZBP) monitoruje sytuację i analizuje wpływ wyroku na działalność sektora bankowego.
Zmiany w Kodeksie Postępowania Cywilnego a Potrącenie Wierzytelności
Aby w pełni wykorzystać potencjał wyroku TSUE, konieczne są zmiany w krajowych przepisach prawnych. W Polsce trwają obecnie prace nad tzw. projektem frankowym w Sejmie, który ma na celu modyfikację Kodeksu postępowania cywilnego. Zmiany te mają ułatwić stosowanie potrącenia wzajemnych wierzytelności w sprawach frankowych. Katarzyna Urbańska wyjaśnia: “Właśnie ten przepis Kodeksu postępowania cywilnego jest jednak zmieniany na gruncie tzw.projektu frankowego, nad którym trwają obecnie prace w Sejmie, aby móc stosować to potrącenie częściej, bez większych problemów i by móc rozliczyć unieważnioną umowę w jednym postępowaniu”.
Nowe regulacje mają umożliwić bankom częstsze stosowanie potrącenia, ale pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów. Oznacza to, że banki będą musiały udowodnić swoje wierzytelności wobec kredytobiorców, aby móc skutecznie je potrącić z kwotą do zwrotu. Czy banki będą w stanie sprostać tym wymaganiom, pozostaje otwartym pytaniem. Wprowadzenie tych zmian ma na celu przyspieszenie procesu rozliczeń i zmniejszenie obciążenia dla sądów.
Konsekwencje Wyroku TSUE dla Frankowiczów
Wyrok TSUE z 22 stycznia 2024 roku niesie ze sobą potencjalne korzyści dla frankowiczów. Uproszczenie modelu rozliczeń i ograniczenie liczby kontrpozwów mogą przełożyć się na niższe koszty unieważnienia umowy kredytowej. Jednakże, nie oznacza to automatycznego rozwiązania wszystkich problemów. Frankowicze nadal będą musieli dochodzić swoich praw przed sądem, a proces ten może być długotrwały i skomplikowany. Czy frankowicze będą w stanie skutecznie wykorzystać nowe możliwości prawne, zależy od wielu czynników, w tym od ich sytuacji finansowej i dostępu do profesjonalnej pomocy prawnej.
Warto podkreślić, że wyrok TSUE nie przesądza o zasadności roszczeń frankowiczów. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie, a ostateczna decyzja należy do sądu. Wyrok ten jedynie wskazuje na preferowany sposób rozliczeń w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej. Frankowicze powinni skonsultować się z prawnikami specjalizującymi się w sprawach frankowych, aby ocenić swoje szanse na sukces i wybrać optymalną strategię działania.
Reakcja Banków i Perspektywy na Przyszłość
Banki przyjęły wyrok TSUE z mieszanymi uczuciami. Z jednej strony, możliwość potrącenia wierzytelności może ograniczyć straty finansowe związane z unieważnieniem kredytów. Z drugiej strony, konieczność spełnienia określonych warunków i potencjalne trudności w udowodnieniu swoich wierzytelności mogą utrudnić proces odzyskiwania kapitału. Czy banki będą w stanie dostosować się do nowych regulacji i skutecznie wykorzystać instrument potrącenia, pozostaje kwestią czasu.
Związek Banków Polskich (ZBP) podkreśla, że wyrok TSUE nie zmienia fundamentalnych zasad prawa. Banki nadal będą bronić swoich interesów przed sądem i dążyć do ochrony swoich praw. Jednakże, ZBP przyznaje, że wyrok ten może wpłynąć na strategię banków w sprawach frankowych. Banki mogą być bardziej skłonne do negocjacji z frankowiczami i poszukiwania polubownych rozwiązań, aby uniknąć długotrwałych i kosztownych postępowań sądowych. Czy nastąpi realna zmiana w podejściu banków do spraw frankowych, pokaże przyszłość.
Wyrok TSUE z 22 stycznia 2024 roku stanowi ważny punkt zwrotny w historii spraw frankowych. Uproszczenie modelu rozliczeń i ułatwienie stosowania potrącenia wierzytelności mogą przynieść korzyści zarówno frankowiczom, jak i bankom. Jednakże, sukces tego przedsięwzięcia zależy od wielu czynników, w tym od zmian w krajowych przepisach prawnych, reakcji banków i skuteczności działań frankowiczów. Czy wyrok ten rzeczywiście doprowadzi do upragnionej stabilizacji w tym obszarze prawa, czas pokaże.
