Premier Chin Li Qiang ogłosił 20 marca 2024 roku w Wielkiej Hali Ludowej w Pekinie nowy plan gospodarczy, który redefiniuje priorytety rozwoju kraju. Ten strategiczny zwrot, przedstawiony podczas sesji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL), sygnalizuje odejście od tradycyjnego modelu wzrostu opartego na eksporcie i inwestycjach infrastrukturalnych, w kierunku gospodarki skoncentrowanej na innowacjach technologicznych. Kluczowym elementem tej transformacji jest obniżenie celu wzrostu PKB oraz przesunięcie środków z sektora obronnego na rzecz sztucznej inteligencji i technologii kwantowych.
Kontekst Polityczny i Ekonomiczny Decyzji
Decyzja o zmianie kierunku polityki gospodarczej chin została podjęta w odpowiedzi na szereg wyzwań, w tym “bezprecedensowe wstrząsy zewnętrzne” oraz narastający protekcjonizm na rynkach globalnych. Premier Li Qiang podkreślił konieczność przygotowania się na najgorsze, jednocześnie dążąc do osiągnięcia najlepszych możliwych rezultatów. Wzrost napięć geopolitycznych i ograniczenia w dostępie do zaawansowanych technologii z Zachodu skłoniły Pekin do przyspieszenia prac nad osiągnięciem technologicznej samowystarczalności. Ten strategiczny ruch ma na celu wzmocnienie bezpieczeństwa narodowego i zapewnienie długoterminowego wzrostu gospodarczego.
Obniżenie celu wzrostu PKB jest szczególnie istotne, ponieważ stanowi najniższy poziom od 35 lat. Wcześniej, Chiny dążyły do utrzymania wysokiego tempa wzrostu, często powyżej 6% rocznie. Nowy cel, choć nie został oficjalnie podany jako konkretna liczba, sugeruje realistyczną ocenę możliwości gospodarczych w obecnej sytuacji globalnej. Ten krok odzwierciedla również zmianę priorytetów z ilościowego wzrostu na jakość i innowacyjność. Pekin przechodzi do gospodarki opartej na “nowych jakościowych siłach wytwórczych”, co oznacza skupienie się na sektorach o wysokiej wartości dodanej, takich jak sztuczna inteligencja, biotechnologia i technologie kwantowe.
Finansowanie Transformacji: Emisja Obligacji i Restrukturyzacja Zadłużenia
Finansowanie ambitnego planu rozwoju technologicznego wymaga znacznych nakładów finansowych. W odpowiedzi na to wyzwanie, rząd chin planuje emisję obligacji skarbowych o wartości 1,3 bln juanów (ok. 188,5 mld dol.). Środki te zostaną przeznaczone na inwestycje w kluczowe sektory technologiczne, takie jak sztuczna inteligencja, półprzewodniki i technologie kwantowe. Dodatkowo, rząd planuje restrukturyzację zadłużenia samorządów lokalnych, które borykają się z poważnymi problemami finansowymi. Restrukturyzacja ta ma na celu uwolnienie środków, które mogą zostać zainwestowane w rozwój gospodarczy.
Rząd chin planuje również emisję obligacji skarbowych o wartości 5,89 bln juanów (853 mld dol.) w celu wsparcia gospodarki. Deficyt budżetowy ma wynieść 4 proc. PKB, co jest znaczącym wzrostem w porównaniu z poprzednimi latami. Ten wzrost deficytu budżetowego jest uzasadniony koniecznością finansowania inwestycji w nowe technologie i wspierania gospodarki w okresie spowolnienia. Rząd chin zamierza również podjąć działania mające na celu walkę z deflacją, która stanowi poważne zagrożenie dla gospodarki. Obecnie inflacja (CPI) wynosi 2 proc., co jest stosunkowo niskim poziomem.
Wpływ na Rynek Pracy i Sektor Obronny
Nowy plan gospodarczy chin ma również istotny wpływ na rynek pracy. Rząd zakłada stworzenie 12 mln nowych miejsc pracy w 2024 roku, głównie w sektorach związanych z nowymi technologiami. Inwestycje w sztuczną inteligencję i technologie kwantowe mają generować nowe możliwości zatrudnienia dla wykwalifikowanych pracowników. Jednocześnie, rząd chin planuje ograniczyć wydatki na obronność. W 2025 roku wydatki na obronność mają wynieść 7,2 proc. PKB, w porównaniu z 7 proc. w roku poprzednim. To ograniczenie wydatków na obronność jest związane z przesunięciem środków na rzecz inwestycji w nowe technologie.
Sektor pojazdów elektrycznych pozostaje priorytetem dla rządu chin. W 2023 roku wyprodukowano 16 mln pojazdów elektrycznych, co potwierdza pozycję chin jako lidera w tej dziedzinie. Rząd planuje kontynuować wsparcie dla sektora pojazdów elektrycznych, aby utrzymać przewagę konkurencyjną. Jednocześnie, rząd chin zamierza wzmocnić kontrolę polityczną nad gospodarką, aby zapewnić stabilność i bezpieczeństwo. Wzmacnianie kontroli politycznej jest postrzegane jako niezbędne do realizacji ambitnych celów gospodarczych.
Implikacje dla Globalnej Gospodarki
Zmiany w polityce gospodarczej chin mają istotne implikacje dla globalnej gospodarki. Ograniczenie wydatków na obronność i przesunięcie środków na rzecz inwestycji w nowe technologie może wpłynąć na globalny rynek zbrojeniowy. Z drugiej strony, przyspieszenie rozwoju sztucznej inteligencji i technologii kwantowych w chinach może prowadzić do powstania nowych globalnych liderów technologicznych. Wzrost gospodarczy chin, choć spowolniony, nadal będzie miał istotny wpływ na globalny popyt i ceny surowców.
“Dwie sesje” (Lianghui), podczas których ogłoszono nowy plan gospodarczy, są najważniejszym wydarzeniem politycznym w chińskim kalendarzu. Podczas tych sesji, przedstawiciele rządu i partii komunistycznej omawiają i zatwierdzają najważniejsze decyzje dotyczące polityki gospodarczej i społecznej. Decyzje podjęte podczas Lianghui mają długoterminowy wpływ na rozwój chin i globalnej gospodarki. Obniżenie celu wzrostu gospodarczego jest sygnałem, że chiny wchodzą w nową fazę rozwoju, w której priorytetem jest jakość i innowacyjność, a nie tylko ilość.
