W latach 2022-2025 w Polsce obserwuje się niepokojący wzrost liczby oszustw finansowych, skierowanych przede wszystkim do osób starszych. Oszuści wykorzystują ich zaufanie i brak wiedzy w zakresie nowoczesnych technologii, prowadząc do wyłudzania pieniędzy oraz zaciągania kredytów na ich nazwiska. Rzecznik Finansowy alarmuje o skali problemu i domaga się pilnych, systemowych zmian w celu ochrony najbardziej narażonej grupy społecznej.
Skala problemu: Liczby mówią same za siebie
Statystyki przedstawione przez Rzecznika Finansowego są alarmujące. W samym 2025 roku, do tej pory, wpłynęło ponad 10 tysięcy wniosków o interwencję w sprawach oszustw finansowych. Co druga osoba, która zgłosiła się po pomoc, to senior. Wzrost ten jest bezpośrednio związany z popularyzacją bankowości internetowej i systemów płatności mobilnych, takich jak BLIK. W 2024 roku odnotowano aż 2,9 miliarda transakcji BLIK o łącznej wartości 441,5 miliarda złotych. Ta ogromna skala transakcji stwarza idealne warunki dla działania oszustów.
Oszuści stosują różnorodne metody działania. Najczęściej podszywają się pod funkcjonariuszy policji, pracowników banków lub członków rodziny. Wykorzystują emocje i strach, aby zmusić seniorów do przekazywania poufnych informacji, takich jak kody PIN, hasła do bankowości internetowej, a także kody BLIK. Często manipulują ofiarami, nakłaniając je do zainstalowania oprogramowania zdalnego dostępu do komputera, co umożliwia im przejęcie kontroli nad kontem bankowym. W skrajnych przypadkach, oszuści zaciągają na nazwisko seniora kredyty, których ci nieświadomie stają się dłużnikami.
Dlaczego seniorzy są szczególnie narażeni?
Seniorzy stanowią szczególnie łatwy cel dla oszustów ze względu na kilka czynników. Po pierwsze, często mają ograniczoną wiedzę na temat nowoczesnych technologii i funkcjonowania bankowości internetowej. Po drugie, charakteryzują się większym zaufaniem do ludzi i rzadziej podejrzewają, że ktoś może chcieć ich oszukać. Po trzecie, oszuści często wykorzystują samotność i izolację społeczną seniorów, oferując im fałszywą przyjaźń i wsparcie.
Banki, promując bankowość online, często nie zwracają wystarczającej uwagi na edukację klientów, zwłaszcza tych starszych, w zakresie bezpieczeństwa w sieci. Brak odpowiednich szkoleń i materiałów informacyjnych sprawia, że seniorzy są nieprzygotowani na zagrożenia i łatwo wpadają w pułapki zastawiane przez oszustów. Rzecznik Finansowy podkreśla, że banki powinny ponosić większą odpowiedzialność za bezpieczeństwo swoich klientów i inwestować w edukację w zakresie cyberbezpieczeństwa.
Rola Rzecznika Finansowego i oczekiwane zmiany systemowe
Dr Michał Ziemniak, pełniący funkcję Rzecznika Finansowego, w stanowczych słowach krytykuje postawę niektórych instytucji finansowych. “– Sugerowanie, że ofiara “sama się okrada”, budzi mój sprzeciw – mówi dr Ziemniak. Rzecznik Finansowy podkreśla, że oszuści ponoszą główną odpowiedzialność za popełniane przestępstwa, a ofiary nie powinny być obarczane winą za to, że dały się oszukać.
Rzecznik Finansowy domaga się wprowadzenia systemowych zmian, które zwiększą bezpieczeństwo transakcji finansowych i ochronią seniorów przed oszustwami. Proponuje m.in. wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń przy transakcjach BLIK, takich jak limit kwoty transakcji lub obowiązek potwierdzenia transakcji przez dwa niezależne kanały. Ponadto, Rzecznik Finansowy apeluje o zaostrzenie kar za oszustwa finansowe i zwiększenie skuteczności działań policji w walce z przestępczością internetową.
Jak się bronić przed oszustwami? Praktyczne porady
Ochrona przed oszustwami finansowymi wymaga przede wszystkim zwiększenia świadomości i zachowania ostrożności. Seniorzy powinni pamiętać, że banki i inne instytucje finansowe nigdy nie proszą o podanie poufnych informacji przez telefon, e-mail lub SMS. Należy unikać klikania w podejrzane linki i otwierania załączników od nieznanych nadawców. W przypadku otrzymania podejrzanej wiadomości, należy skontaktować się z bankiem lub instytucją finansową, od której rzekomo pochodzi wiadomość, w celu potwierdzenia jej autentyczności.
Ważne jest również, aby regularnie sprawdzać stan konta bankowego i monitorować transakcje. W przypadku zauważenia nieautoryzowanych transakcji, należy natychmiast skontaktować się z bankiem i zgłosić oszustwo. Należy również pamiętać o regularnej zmianie haseł do bankowości internetowej i innych kont online. Ponadto, warto korzystać z programów antywirusowych i firewalla, które chronią komputer przed złośliwym oprogramowaniem.
Oszuści nieustannie udoskonalają swoje metody działania, dlatego ważne jest, aby być na bieżąco z najnowszymi zagrożeniami. Rzecznik Finansowy regularnie publikuje ostrzeżenia i porady dotyczące bezpieczeństwa finansowego na swojej stronie internetowej. Warto śledzić te informacje i przekazywać je swoim bliskim, zwłaszcza seniorom. Pamiętajmy, że czujność i ostrożność to najlepsza ochrona przed oszustwami.
Wzrost liczby oszustw finansowych w Polsce stanowi poważny problem społeczny, który wymaga pilnego rozwiązania. Ochrona seniorów przed wyłudzaniem pieniędzy i zaciąganiem kredytów powinna być priorytetem dla wszystkich instytucji finansowych, organów ścigania oraz mediów. Tylko poprzez wspólne działania możemy skutecznie walczyć z przestępczością internetową i zapewnić bezpieczeństwo finansowe naszym obywatelom. Oszuści nieustannie próbują czyszczą konta Polaków, dlatego edukacja i świadomość są kluczowe.
Należy pamiętać, że oszuści czyszczą konta, wykorzystując zaufanie i brak wiedzy. Dlatego tak ważne jest, aby seniorzy byli świadomi zagrożeń i wiedzieli, jak się przed nimi chronić. Rzecznik Finansowy wzywa do wzmożonej czujności i apeluje o zgłaszanie wszelkich podejrzanych sytuacji. Oszuści czyszczą konta, podszywając się pod różne osoby, dlatego należy zawsze weryfikować informacje. Banki powinny czyszczą systemy z luk, które umożliwiają oszustwa. Wspólne działania są niezbędne, aby skutecznie czyszczą Polskę z przestępczości finansowej.
