6 grudnia 2024 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął nową ustawę regulującą zawód psychologa. Ta przełomowa decyzja, poparta głosami 241 posłów przy 9 głosach sprzeciwu i 191 wstrzymujących się, ma na celu uporządkowanie i uregulowanie praktyki psychologicznej w Polsce. Co konkretnie oznacza ta ustawa dla pacjentów, psychologów i przyszłości zdrowia psychicznego w naszym kraju? Artykuł ten szczegółowo analizuje kluczowe zmiany, kontrowersje i potencjalne skutki nowej regulacji.
Rejestr Psychologów: Gwarancja Kompetencji i Bezpieczeństwa Pacjentów
Jednym z najważniejszych elementów nowej ustawy jest wprowadzenie centralnego rejestru psychologów. Co to oznacza w praktyce? Rejestr ten umożliwi weryfikację kwalifikacji i uprawnień osób posługujących się tytułem psychologa, podobnie jak w przypadku lekarzy i innych regulowanych zawodów medycznych. Pacjenci zyskają pewność, że osoba, z którą się konsultują, posiada odpowiednie wykształcenie i doświadczenie. Wpis do rejestru będzie możliwy po spełnieniu określonych kryteriów, w tym posiadaniu wyższego wykształcenia psychologicznego i zdaniu egzaminu potwierdzającego kompetencje zawodowe. Opłata za wpis do rejestru została ustalona na 50 zł.
Dotychczasowa sytuacja prawna w zawodzie psychologa była nieuporządkowana. Ustawa z 2001 roku, regulująca tę dziedzinę, nigdy nie została w pełni wdrożona, co skutkowało brakiem skutecznego nadzoru nad wykonywanym zawodem i brakiem samorządu psychologów. Co więcej, brakowało jasnych definicji świadczeń psychologicznych i zasad uzyskiwania prawa do wykonywania zawodu. Nowa ustawa ma to zmienić, tworząc solidne ramy prawne dla rozwoju zawodu psychologa w Polsce.
Samorząd Zawodowy Psychologów: Nowa Era dla Zawodu
Ustawa przewiduje powołanie samorządu zawodowego psychologów, który będzie podlegał nadzorowi ministra pracy. Samorząd ten będzie odpowiedzialny za reprezentowanie interesów psychologów, nadzór nad przestrzeganiem zasad etyki zawodowej oraz rozwój zawodu. Co to oznacza dla psychologów? Zyskują oni niezależny organ, który będzie mógł skutecznie bronić ich praw i dbać o wysoki standard praktyki zawodowej. Samorząd będzie również opracowywał i uchwalał Kodeks Etyki Zawodowej Psychologów, który będzie określał zasady postępowania psychologów w stosunku do pacjentów, współpracowników i społeczeństwa.
Prace nad ustawą były prowadzone przez specjalną podkomisję, a projekt był szczegółowo rozpatrywany przez Komisję Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisję Zdrowia. W grudniu wprowadzono kluczową poprawkę, która wywołała burzliwą dyskusję w środowisku psychologicznym.
Kontrowersyjna Poprawka: Psychoterapia Wykluczona ze Świadczeń Psychologicznych
Najbardziej kontrowersyjnym elementem nowej ustawy jest poprawka, która wykreśla psychoterapię z listy świadczeń psychologicznych. Co to oznacza? Zgodnie z nowymi przepisami, psychologowie będą mogli prowadzić psychoterapię jedynie na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a konkretnie w projekcie ustawy o zawodzie psychoterapeuty (druk nr 1345). Ta zmiana budzi poważne obawy wśród psychologów klinicznych, którzy po wieloletniej edukacji i specjalizacji w psychoterapii, będą musieli ponownie zdobywać uprawnienia do jej wykonywania, konkurując z osobami po innych kierunkach studiów.
Dr Marta Siepsiak z Uniwersytetu SWPS w Warszawie, psycholożka i psychoterapeutka, ostrzega, że ta poprawka zaszkodzi przede wszystkim pacjentom. „Nie będą mogli być psychologami wyspecjalizowanymi w psychoterapii jako jednej z gałęzi psychologii, ale będą musieli być psychologami i odrębnie psychoterapeutami. W konsekwencji będą należeć do odrębnej izby i podlegać innemu kodeksowi etycznemu, innym rozporządzeniom” – wyjaśniała w rozmowie z PAP. Psychologowie podkreślają, że nie postulują, aby psycholog po studiach magisterskich prowadził psychoterapię bez odpowiedniego przygotowania, ale sprzeciwiają się podwójnemu systemowi kwalifikacji i konieczności ponownego zdobywania uprawnień.
Przed Sejmem odbyła się demonstracja, w której psychologowie wyrażali swój sprzeciw wobec tej zmiany. Protestujący argumentowali, że psychoterapia jest integralną częścią psychologii klinicznej i nie powinna być traktowana jako odrębny zawód. Co więcej, obawiają się, że podział ten może prowadzić do fragmentacji systemu opieki zdrowotnej i utrudnić pacjentom dostęp do kompleksowej pomocy psychologicznej.
Skutki Nowej Ustawy: Perspektywy i Wyzwania
Przyjęcie ustawy regulującej zawód psychologa to krok w kierunku profesjonalizacji i uregulowania rynku usług psychologicznych w Polsce. Rejestr psychologów i samorząd zawodowy mają na celu podniesienie jakości świadczonych usług i ochronę pacjentów. Jednak kontrowersyjna poprawka dotycząca psychoterapii budzi poważne obawy i może mieć negatywne konsekwencje dla pacjentów i psychologów. Co dalej? Konieczne jest dalsze monitorowanie sytuacji i analiza skutków nowej ustawy. Ważne jest również, aby środowisko psychologiczne aktywnie uczestniczyło w procesie wdrażania nowych przepisów i dbało o to, aby były one korzystne dla wszystkich stron.
Przyszłość zawodu psychologa w Polsce zależy od wielu czynników, w tym od skuteczności działania samorządu zawodowego, jakości kształcenia psychologów oraz dostępności finansowania opieki zdrowotnej. Co więcej, kluczowe znaczenie ma również edukacja społeczeństwa w zakresie zdrowia psychicznego i destygmatyzacja problemów psychicznych. Inwestycja w zdrowie psychiczne to inwestycja w przyszłość naszego społeczeństwa.
