Polacy zawarli w 2024 roku ponad 68 tysięcy małżeństw kościelnych, co oznacza spadek o aż 9 tysięcy w porównaniu z rokiem poprzednim. Ten trend jest wyraźnie zarysowany od dekady, kiedy to liczba sakramentalnych związków zmalała niemal o połowę. Co stoi za tą zmianą? Eksperci wskazują na szereg czynników, od postępującej laicyzacji społeczeństwa, przez brak dojrzałości emocjonalnej młodych ludzi, po obawę przed zobowiązaniami i formalnościami.
Spadek liczby małżeństw kościelnych – dane i fakty
Według danych Onetu, w 2024 roku zawarto 68 123 małżeństw kościelnych w Polsce. To spadek o 9 000 w porównaniu z 2023 rokiem, kiedy to liczba ta wynosiła 77 189. Polacy coraz rzadziej decydują się na sakrament małżeństwa, a trend ten utrzymuje się od lat. W ciągu ostatniej dekady liczba zawartych małżeństw kościelnych spadła o blisko 50 procent. Statystyki te wyraźnie wskazują na głębokie zmiany w postawach i wartościach społeczeństwa.
Michał Poczmański, adwokat kościelny z Kancelarii Kanonicznej w Warszawie, zwraca uwagę, że spadek liczby małżeństw kościelnych nie jest zjawiskiem jednoznacznie negatywnym. “Statystyki wyraźnie pokazują trend spadkowy, choć powodów jest oczywiście kilka” – mówi w rozmowie z Onetem. Podkreśla, że wraz z laicyzacją społeczeństwa, rośnie świadomość religijna wśród osób, które rzeczywiście chcą żyć w zgodzie z wiarą.
Laicyzacja i zmiana wartości – główne przyczyny spadku
Jednym z kluczowych czynników wpływających na spadek liczby małżeństw kościelnych jest postępująca laicyzacja społeczeństwa. Coraz mniejszy odsetek Polaków identyfikuje się z Kościołem katolickim i nie czuje potrzeby uczestniczenia w życiu religijnym. To naturalnie przekłada się na mniejszą liczbę osób decydujących się na zawarcie sakramentalnego związku. Zmiana wartości, priorytetów i stylu życia również odgrywają istotną rolę. Współczesne społeczeństwo kładzie większy nacisk na indywidualizm, niezależność i samorealizację, co może wpływać na decyzję o rezygnacji z małżeństwa lub odłożeniu jej w czasie.
Polacy coraz częściej preferują związki nieformalne, takie jak konkubinaty, które dają im większą swobodę i elastyczność. Zmienia się również podejście do roli rodziny i zobowiązań małżeńskich. Wielu młodych ludzi obawia się utraty niezależności i ograniczeń, jakie niesie ze sobą małżeństwo. Dodatkowo, rosnąca liczba rozwodów może zniechęcać do podejmowania decyzji o zawarciu związku małżeńskiego.
Brak dojrzałości emocjonalnej – problem współczesnych relacji
Adwokat kościelny Michał Poczmański zwraca uwagę na inny istotny aspekt – brak dojrzałości emocjonalnej młodych ludzi. “Młode pokolenie jest, w porównaniu z dzisiejszymi czterdziestolatkami czy pięćdziesięciolatkami, mniej dojrzałe do budowania trwałych relacji” – stwierdza. Ta niedojrzałość przekłada się na niechęć do podejmowania decyzji wiążących na całe życie i brak gotowości do stabilizacji. Polacy w młodym wieku często nie są gotowi na odpowiedzialność za drugiego człowieka, za rodzinę i za wspólnotę życia.
Poczmański zauważa, że problem ten jest widoczny również w procesach o stwierdzenie nieważności małżeństwa. “Zdecydowana większość spraw dotyczy psychicznej niezdolności do wypełnienia istotnych obowiązków małżeńskich” – wyjaśnia. Oznacza to, że osoby wchodzące w związek małżeński nie rozumieją jego istoty, nie są w stanie podjąć zobowiązań i nie potrafią budować trwałej relacji opartej na wzajemnym szacunku, zaufaniu i miłości. Brak dojrzałości emocjonalnej prowadzi do konfliktów, niezadowolenia i ostatecznie do rozpadu małżeństwa.
Formalności i bariery proceduralne – dodatkowe przeszkody
Oprócz laicyzacji i braku dojrzałości emocjonalnej, przeszkodą w zawarciu małżeństwa kościelnego mogą być również formalności i bariery proceduralne. Aby móc zawrzeć sakrament, narzeceni muszą odbyć nauki przedmałżeńskie, przejść badania kanoniczne i uzyskać zapowiedzi. Dla wielu młodych ludzi te wymagania są postrzegane jako uciążliwe i niepotrzebne. Polacy często uważają, że są to przeszkody, które nie są warte pokonywania, zwłaszcza jeśli nie są przekonani co do wartości małżeństwa kościelnego.
Badania kanoniczne, prowadzone przez kapłana w parafii, mają na celu ustalenie, czy narzeceni mogą ważnie i godziwie zawrzeć sakrament małżeństwa. Kapłan zadaje pytania dotyczące tożsamości, stanu wolnego, dojrzałości, wolności decyzji i wiary. Niektórzy narzeceni mogą czuć się skrępowani podczas tych rozmów i obawiać się, że zostaną ocenieni lub odrzuceni. Te obawy mogą zniechęcać do podjęcia decyzji o zawarciu małżeństwa kościelnego.
Konsekwencje spadku liczby małżeństw – społeczne i demograficzne
Spadek liczby małżeństw ma poważne konsekwencje społeczne i demograficzne. Mniejsza liczba zawartych związków oznacza spadek wskaźnika urodzeń, co prowadzi do starzenia się społeczeństwa i problemów z utrzymaniem systemu emerytalnego. Polacy, decydując się na życie w związkach nieformalnych lub pozostając samotnymi, przyczyniają się do pogłębiania tych problemów. Dodatkowo, spadek liczby małżeństw może wpływać na stabilność społeczną i wzrost liczby osób samotnych, które potrzebują wsparcia i opieki.
Zmiany w postawach wobec małżeństwa i rodziny wymagają od społeczeństwa i instytucji kościelnych podjęcia działań mających na celu promowanie wartości rodzinnych i wspieranie młodych ludzi w budowaniu trwałych i szczęśliwych związków. Konieczne jest również dostosowanie procedur i wymagań związanych z zawarciem małżeństwa kościelnego do współczesnych realiów i potrzeb. Polacy potrzebują wsparcia i edukacji, aby zrozumieć wartość małżeństwa i być gotowymi na podjęcie odpowiedzialności za budowanie trwałej relacji.
Spadek liczby małżeństw to złożone zjawisko, które wymaga kompleksowej analizy i wielowymiarowych działań. Zrozumienie przyczyn tego trendu i podjęcie odpowiednich kroków jest kluczowe dla przyszłości społeczeństwa i rodziny w Polsce. Polacy muszą odnaleźć równowagę między indywidualizmem a potrzebą budowania trwałych i szczęśliwych związków.
