Cięcie drzew owocowych to zabieg pielęgnacyjny, który ma ogromny wpływ na ich zdrowie, obfitość plonów i ogólną kondycję. Początek roku, a konkretnie okres od połowy stycznia do wczesnego marca, to idealny czas na przeprowadzenie zimowego cięcia. 6 grudnia 2025 roku, eksperci z Ogrodniczego Centrum Doradztwa w Warszawie, podkreślili znaczenie tego zabiegu dla nadchodzącego sezonu wegetacyjnego.
Dlaczego Zimowe Cięcie Jest Tak Ważne?
Drzewa i krzewy owocowe w okresie zimowym przechodzą w stan spoczynku. Oznacza to, że krążenie soków jest znacznie ograniczone, co sprawia, że rośliny są bardziej odporne na stres związany z cięciem. Cięcie w tym czasie minimalizuje utratę wody i składników odżywczych, a rany szybciej się goją. Ten zabieg pozwala na usunięcie starych, chorych i uszkodzonych pędów, co poprawia dostęp światła do wnętrza korony. W efekcie, drzewo może skupić energię na wytwarzaniu nowych, silnych pędów owoconośnych.
Badania przeprowadzone przez Instytut Sadownictwa i Szkółkarstwa w Brzeznej (raport z 2024 roku) wykazały, że drzewa owocowe poddane regularnemu zimowemu cięciu, dają średnio o 20-30% większe plony w porównaniu do tych, które nie są przycinane. Cięcie nie tylko zwiększa ilość owoców, ale także poprawia ich jakość – owoce są większe, bardziej soczyste i lepiej wybarwione.
Kiedy Dokładnie Wykonać Zimowe Cięcie?
Zimowe przycinanie drzew można rozpocząć od połowy stycznia, jednak kluczowe jest uwzględnienie warunków pogodowych. Najlepszy moment to suchy, bezwietrzny dzień, gdy temperatura nie spada poniżej -5°C. Cięcie w mroźne dni może uszkodzić tkanki roślinne, a w wilgotne – zwiększyć ryzyko infekcji. Jeśli styczeń okaże się wyjątkowo mroźny, warto poczekać do lutego lub początku marca.
Należy pamiętać, że ostateczny termin cięcia zależy od regionu Polski i pogody. W cieplejszych rejonach, drzewa mogą zacząć budzić się wcześniej, dlatego cięcie należy wykonać, zanim pojawią się pąki liściowe i kwiatowe. Zbyt późne cięcie może prowadzić do tzw. “płaczu drzew”, czyli intensywnego wypływu soków, co osłabia roślinę.
Jakie Drzewa i Krzewy Przycinać Zimą?
Zimą przycina się przede wszystkim drzewa owocujące latem i jesienią, takie jak jabłonie, grusze i śliwy. Wyjątkiem są czereśnie i wiśnie, które najlepiej przycinać latem, po zakończeniu owocowania. Cięcie czereśni i wiśni w zimie może prowadzić do intensywnego wypływu soków i osłabienia roślin.
Oprócz drzew, zimą można również przycinać krzewy owocowe. Dobrze znoszą cięcie porzeczki, agrest, maliny (letnie – wycinamy tylko stare pędy, jesienne – pełne cięcie), leszczyna i jagoda kamczacka. Usunięcie starych i zdrewniałych pędów pobudza krzewy do wypuszczania młodych przyrostów, na których w sezonie będzie dużo owoców. Cięcie krzewów owocowych powinno być dostosowane do ich specyfiki i wymagań.
Prawidłowe Techniki Cięcia Drzew i Krzewów
Sposób cięcia zależy od wieku rośliny. Młode drzewka owocowe wymagają cięcia formującego, którego celem jest nadanie koronie odpowiedniego kształtu i wzmocnienie głównych pędów. Starsze drzewa przycina się w ramach cięcia prześwietlającego, usuwając suche, chore gałęzie, pędy krzyżujące się oraz gałęzie rosnące do środka korony. Cięcie powinno być wykonywane ostrym i czystym narzędziem, aby uniknąć uszkodzenia tkanek roślinnych.
Ważne jest, aby podczas cięcia zachować odpowiedni kąt cięcia. Należy ciąć pod kątem 45 stopni, tuż nad pąkiem skierowanym na zewnątrz korony. Unika się cięcia na równo z pąkiem lub zbyt blisko niego, ponieważ może to prowadzić do jego uszkodzenia. Cięcie powinno być precyzyjne i przemyślane, aby zapewnić prawidłowy rozwój rośliny.
Zabezpieczanie Ran po Cięciu
Przy drobnych cięciach zwykle nie ma potrzeby zabezpieczania ran. Jednak grubsze gałęzie, szczególnie u starszych drzew, warto zabezpieczyć maścią ogrodniczą, aby ograniczyć ryzyko infekcji i przyspieszyć gojenie. Maść ogrodnicza tworzy barierę ochronną, która zapobiega wnikaniu patogenów i pomaga w regeneracji tkanek. Cięcie i odpowiednie zabezpieczenie ran to klucz do zdrowia i długowieczności drzew owocowych.
Eksperci z Polskiego Związku Sadowników i Ogrodników (PZSiO) zalecają stosowanie maści ogrodniczej na wszystkich ranach o średnicy powyżej 2 cm. Regularne kontrolowanie drzew i krzewów po cięciu pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych problemów i podjęcie odpowiednich działań.
Pamiętajmy, że cięcie drzew owocowych to inwestycja w przyszłe plony. Wykonane prawidłowo, zapewni obfite i zdrowe owoce przez wiele lat. Nie bójmy się sięgnąć po wiedzę i narzędzia, które pomogą nam zadbać o nasze ogrody.
