Brak niezależnych zdolności obserwacji Ziemi staje się coraz większym problemem dla państw i regionów na całym świecie. 6 grudnia 2025 roku, w raporcie opublikowanym przez CloudFerro, dyrektor sprzedaży w sektorze publicznym, Michał Bylicki, podkreślił, że poleganie na zewnętrznych dostawcach danych satelitarnych, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych, może prowadzić do presji politycznej i ekonomicznej. Brak własnych zasobów w tej dziedzinie ogranicza autonomię i naraża na ryzyko.
Rosnące Znaczenie Danych Satelitarnych: Od Monitoringu do Bezpieczeństwa
Do niedawna dane satelitarne były postrzegane głównie jako narzędzie do monitorowania środowiska, katastrof naturalnych i zmian klimatycznych. Dziś jednak ich rola uległa diametralnej zmianie. Brak świadomości tego przesunięcia może skutkować strategicznymi błędami. Obecnie, dane te są kluczowym elementem architektury bezpieczeństwa, zarówno w obszarze cywilnym, jak i wojskowym. Nawet programy takie jak Copernicus, oferujące otwarte dane, posiadają charakter “dual-use”, co oznacza, że mogą być wykorzystywane zarówno w celach pokojowych, jak i militarnych.
Zjawisko to nie ogranicza się jedynie do systemów rządowych. Coraz więcej prywatnych konstelacji satelitarnych, pierwotnie przeznaczonych do badań naukowych, takich jak obserwacja lodowców czy oceanów, wspiera obecnie działania wywiadowcze i analityczne. Ten trend powoduje, że bezpieczeństwo przestaje być dodatkiem do systemów satelitarnych, a staje się ich fundamentem. Wzrost zapotrzebowania na rozwiązania satelitarne, od własnych satelitów po infrastrukturę naziemną, jest wyraźnie widoczny.
Autonomia i Suwerenność: Dlaczego Własne Satelity Są Kluczowe?
Autonomiczny dostęp do danych satelitarnych jest coraz częściej postrzegany jako jeden z filarów niezależności państw i wspólnot regionalnych. Coraz więcej krajów zdaje sobie sprawę z tego, że prawdziwa suwerenność nie polega jedynie na przechowywaniu danych na własnym terytorium, ale na pełnej kontroli nad całym łańcuchem technologii i usług. Brak tej kontroli oznacza uzależnienie od innych podmiotów i narażenie na ryzyko związane z dostępem do kluczowych informacji.
Doświadczenia ostatnich lat pokazały, że dostęp do usług kosmicznych może być wykorzystywany jako narzędzie presji politycznej i ekonomicznej. Dlatego też, przyspiesza się inwestycje w lokalne i regionalne kompetencje w tej dziedzinie. Coraz więcej państw realizuje strategie budowy niezależnych zasobów i zdolności autonomicznej obserwacji Ziemi z kosmosu, opierając się, tam gdzie to możliwe, na lokalnych technologiach i ekspertyzie. Przykłady takich inicjatyw to konstelacje CAMILA, Piast i Mikroglob.
Interoperacyjność i Synergia: Klucz do Efektywnego Wykorzystania Zasobów
W kontekście budowy niezależnych systemów satelitarnych, kluczowe znaczenie ma interoperacyjność – czyli możliwość współdzielenia zasobów i informacji między różnymi systemami. Pozwala to łączyć komplementarne możliwości poszczególnych systemów, tworząc efekt synergii i maksymalizując wartość dla społeczeństwa. Brak interoperacyjności ogranicza efektywność i utrudnia wykorzystanie pełnego potencjału danych satelitarnych.
Interoperacyjność nie ogranicza się jedynie do współpracy między państwami. Może również obejmować współpracę między różnymi sektorami gospodarki, takimi jak rolnictwo, transport, energetyka i ochrona środowiska. Dzięki temu, dane satelitarne mogą być wykorzystywane do rozwiązywania konkretnych problemów i poprawy jakości życia obywateli.
Sztuczna Inteligencja: Rewolucja w Analizie Danych Satelitarnych
Istotnym katalizatorem zmian w branży kosmicznej jest sztuczna inteligencja (AI). Techniki AI i uczenia maszynowego (machine learning) coraz częściej odpowiadają za analizę ogromnych ilości danych satelitarnych, które przekraczają możliwości tradycyjnych metod. AI jest wykorzystywana do wykrywania zmian w czasie, identyfikowania anomalii i skracania czasu reakcji. W kontekście bezpieczeństwa i reagowania kryzysowego, ten czas ma kluczowe znaczenie.
Przejście od obrazów satelitarnych do reprezentacji liczbowych, zwanych embeddingami, stanowi kolejny ważny krok w rozwoju technologii satelitarnych. Embeddingi to wektorowe opisy treści obrazu generowane przez modele AI. Dzięki temu, nowe dane mogą być bardzo szybko analizowane przez modele AI, co pozwala na szybsze podejmowanie decyzji. Brak wykorzystania AI w analizie danych satelitarnych oznacza utratę cennych możliwości i opóźnienie w reagowaniu na zmieniającą się sytuację.
Przyszłość Obserwacji Ziemi: Inwestycje i Rozwój Technologiczny
Rynek kosmiczny dojrzewa, a liczba satelitów stale rośnie. Koszty dostępu do danych spadają, a największą wartość generuje nie sama obserwacja Ziemi, lecz szybkie przetwarzanie danych i ich wykorzystanie w procesach decyzyjnych. Inwestycje w rozwój technologii satelitarnych, w tym w AI, interoperacyjność i lokalne kompetencje, są kluczowe dla zapewnienia niezależności i bezpieczeństwa państw i regionów.
Brak inwestycji w ten sektor może prowadzić do uzależnienia od zewnętrznych dostawców i ograniczenia możliwości rozwoju gospodarczego i społecznego. Dlatego też, coraz więcej państw i organizacji międzynarodowych podejmuje działania mające na celu wspieranie rozwoju branży kosmicznej i zapewnienie dostępu do danych satelitarnych dla wszystkich.
Podsumowując, brak własnych zdolności obserwacji Ziemi stanowi poważne zagrożenie dla suwerenności i bezpieczeństwa państw. Inwestycje w rozwój technologii satelitarnych, interoperacyjność i sztuczną inteligencję są kluczowe dla zapewnienia niezależności i wykorzystania pełnego potencjału danych satelitarnych. Przyszłość obserwacji Ziemi zależy od tego, czy uda nam się zbudować niezależne i efektywne systemy, które będą służyć dobru wszystkich.
