Vance, wiceprezydent Stanów Zjednoczonych, wyraził poważny niepokój w związku z obecną sytuacją na Grenlandii, sugerując, że zarówno Dania, jak i Europa nie podjęły wystarczających działań w celu zabezpieczenia tego strategicznie ważnego terytorium. Jego wypowiedź, która miała miejsce 6 grudnia 2025 roku, wywołała międzynarodową dyskusję na temat przyszłości Grenlandii i jej roli w globalnym bezpieczeństwie.
Znaczenie Strategiczne Grenlandii
Wiceprezydent Vance podkreślił, że Grenlandia jest “krytyczna” dla obrony Stanów Zjednoczonych i całego świata przed potencjalnymi atakami rakietowymi ze strony Rosji lub Chin. Zwrócił uwagę na strategiczne położenie wyspy, która stanowi kluczowy punkt dla systemów wczesnego ostrzegania i monitoringu aktywności w regionie Arktyki. “Ludzie nie zdają sobie sprawy, że cała infrastruktura obrony przeciwrakietowej jest częściowo zależna od Grenlandii” – powiedział w wywiadzie dla Fox News.
Grenlandia, mimo swojej niewielkiej populacji, posiada ogromne znaczenie militarne ze względu na swoje położenie pomiędzy Ameryką Północną a Arktyką. Od czasu II wojny światowej Stany Zjednoczone utrzymują stałą obecność wojskową na Grenlandii, operując bazą Pituffik w północno-zachodniej części wyspy. Obecnie na Grenlandii stacjonuje ponad 100 amerykańskich żołnierzy, a obowiązujące umowy z Danią pozwalają na rozmieszczenie tam większej liczby wojsk.
Krytyka Postawy Danii i Europy
Vance ostro skrytykował Danie i Europę za niedoinwestowanie w obronę Grenlandii oraz za brak zaangażowania w kwestie związane z bezpieczeństwem tego terytorium. W jego opinii, nie podjęto wystarczających działań w celu zapewnienia, że Grenlandia będzie mogła nadal pełnić rolę “kotwicy” dla światowego bezpieczeństwa i obrony przeciwrakietowej. “Czy Europejczycy, czy Duńczycy dobrze zabezpieczyli Grenlandię i upewnili się, że może ona nadal służyć jako podpora dla światowego bezpieczeństwa i obrony przeciwrakietowej?” – zapytał retorycznie. “Odpowiedź jest oczywiście negatywna.”
Wypowiedź Vance spotkała się z natychmiastową reakcją ze strony Danii i innych europejskich liderów. Dania stanowczo podkreśliła, że Grenlandia nie jest na sprzedaż i że decyzje dotyczące przyszłości terytorium należą wyłącznie do Grenlandczyków i Danii. Liderzy Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Włoch, Polski, Hiszpanii i Danii wydali wspólne oświadczenie, w którym poparli stanowisko Danii i podkreślili znaczenie przestrzegania zasad Karty Narodów Zjednoczonych, w tym suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności granic.
Potencjalne Rozmowy o Zakupie Grenlandii
W środę, 7 grudnia 2025 roku, Biały Dom poinformował, że urzędnicy amerykańscy “aktywnie” dyskutują o potencjalnej ofercie zakupu Grenlandii, która jest terytorium autonomicznym Danii. Informacja ta pojawiła się dzień po tym, jak sugerowano, że opcją jest również militarna aneksja wyspy przez Stany Zjednoczone. Takie działania spotkały się z ostrą krytyką ze strony Danii, która ostrzegła, że doprowadziłoby to do zakończenia sojuszu w ramach NATO.
Przypomnijmy, że prezydent Donald Trump w 2019 roku również zgłaszał zainteresowanie zakupem Grenlandii, jednak jego oferta została odrzucona. Sekretarz Stanu Marco Rubio zapowiedział rozmowy z Danią w przyszłym tygodniu, mające na celu wyjaśnienie sytuacji. Aaja Chemnitz, jedna z dwóch posłanek reprezentujących Grenlandię w duńskim parlamencie, określiła komentarze administracji Trumpa jako “wyraźne zagrożenie” i “całkowity brak szacunku”.
Zainteresowanie Zasobami Naturalnymi Grenlandii
Oprócz strategicznego znaczenia militarnego, Grenlandia budzi również zainteresowanie ze względu na swoje bogate zasoby naturalne. Wraz z topnieniem lodu, dostęp do surowców takich jak rzadkie ziemie, uran i żelazo staje się łatwiejszy. Naukowcy uważają również, że Grenlandia może posiadać znaczne złoża ropy i gazu. Vance nie odniósł się bezpośrednio do kwestii zasobów naturalnych, skupiając się głównie na aspektach bezpieczeństwa.
Rosnące zainteresowanie zasobami naturalnymi Grenlandii dodatkowo komplikuje sytuację polityczną. Z jednej strony, eksploatacja tych zasobów mogłaby przynieść korzyści gospodarcze Grenlandii i Danii. Z drugiej strony, może to prowadzić do konfliktów interesów i zwiększyć napięcie w regionie Arktyki. Vance podkreślił, że bezpieczeństwo Grenlandii jest priorytetem, ale nie odniósł się do potencjalnych korzyści ekonomicznych związanych z eksploatacją zasobów naturalnych.
Sytuacja na Grenlandii pozostaje napięta i wymaga dalszej analizy. Wypowiedź Vance z pewnością wpłynie na przyszłe relacje między Stanami Zjednoczonymi, Danią i Europą. Konieczne jest znalezienie rozwiązania, które uwzględni interesy wszystkich stron i zapewni stabilność w regionie Arktyki. Vance wyraźnie dał do zrozumienia, że Stany Zjednoczone uważają Grenlandię za kluczowy element globalnego bezpieczeństwa i oczekują od Danii i Europy większego zaangażowania w zabezpieczenie tego terytorium.
Vance, w swojej wypowiedzi, podkreślił pilną potrzebę wzmocnienia obrony Grenlandii. Jego słowa stanowią wyraźny sygnał dla Danii i Europy, że Stany Zjednoczone nie są zadowolone z obecnej sytuacji i oczekują konkretnych działań. Przyszłość Grenlandii pozostaje niepewna, ale jedno jest pewne: wyspa ta będzie nadal odgrywać kluczową rolę w geopolityce globalnej.
