Bruksela, Belgia – 15 marca 2026 roku – Parlament Europejski znalazł się w centrum burzy po ujawnieniu nieprawidłowości finansowych dotyczących funduszy przeznaczonych na programy edukacyjne. Raport wewnętrzny, do którego dotarła agencja prasowa EFE, wskazuje na potencjalne defraudacje na kwotę przekraczającą 50 milionów euro. Szokujące doniesienia wywołały natychmiastową reakcję ze strony Komisji Europejskiej oraz wezwania do przeprowadzenia niezależnego śledztwa. Sprawa dotyczy funduszy przydzielonych w latach 2023-2025, a głównym beneficjentem programów były organizacje pozarządowe działające w Europie Środkowo-Wschodniej.
Szczegóły Nieprawidłowości Finansowych
Raport wewnętrzny Parlamentu Europejskiego, sporządzony przez zespół audytorów pod kierownictwem Marie Dubois, szczegółowo opisuje mechanizmy, za pomocą których mogły zostać popełnione nieprawidłowości. Audytorzy wskazują na szereg niejasności w dokumentacji finansowej, w tym faktury wystawione przez firmy zarejestrowane w rajach podatkowych oraz brak transparentności w procesie wyboru beneficjentów. Szokujące jest, że część organizacji, które otrzymały fundusze, nie posiadała odpowiednich kwalifikacji do realizacji programów edukacyjnych. Ponadto, raport sugeruje, że część środków mogła zostać przekierowana na cele niezwiązane z edukacją, w tym na finansowanie kampanii politycznych.
Pierwsze sygnały o potencjalnych nieprawidłowościach pojawiły się już w listopadzie 2025 roku, kiedy to anonimowy informator przekazał dokumenty do biura prasowego Parlamentu Europejskiego. Informator, który twierdził, że jest byłym pracownikiem jednej z organizacji pozarządowych, oskarżył kierownictwo organizacji o defraudację funduszy i składanie fałszywych raportów. Szokujące oskarżenia początkowo zostały zignorowane, jednak po interwencji europosła z Niemiec, Wernera Schmidt, Parlament Europejski wszczął wewnętrzne śledztwo. Schmidt, znany z walki z korupcją w instytucjach europejskich, publicznie zażądał pełnej transparentności w tej sprawie.
Komisja Europejska, po zapoznaniu się z raportem wewnętrznym Parlamentu Europejskiego, ogłosiła, że zamierza wszcząć własne śledztwo w tej sprawie. Komisarz ds. Budżetu, Johannes Hahn, podkreślił, że Komisja nie toleruje żadnych nadużyć finansowych i zrobi wszystko, aby pociągnąć winnych do odpowiedzialności. Szokujące jest, że Hahn stwierdził, że Komisja nie była świadoma skali problemu i że Parlament Europejski powinien był wcześniej poinformować Komisję o swoich podejrzeniach. “Jesteśmy zszokowani i rozczarowani tym, co się wydarzyło”, powiedział Hahn podczas konferencji prasowej w Brukseli.
Reakcje Polityczne i Wezwania do Odpowiedzialności
Ujawnienie nieprawidłowości finansowych wywołało burzę polityczną w Parlamencie Europejskim. Grupy polityczne na prawo i lewo zażądały dymisji osób odpowiedzialnych za nadzór nad programami edukacyjnymi. Szokujące jest, że liderzy największych grup politycznych, w tym Manfred Weber z Europejskiej Partii Ludowej i Iratxe García Pérez z Socjalistów i Demokratów, publicznie potępili nadużycia i wezwali do przeprowadzenia niezależnego śledztwa. Weber podkreślił, że zaufanie obywateli do instytucji europejskich jest najważniejsze i że nie można tolerować żadnych nadużyć.
W odpowiedzi na kryzys, przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Roberta Metsola, ogłosiła powołanie specjalnej komisji śledczej, która ma zbadać okoliczności nieprawidłowości finansowych. Komisja, składająca się z 15 europosłów z różnych grup politycznych, ma prawo przesłuchiwać świadków, żądać dokumentów i przeprowadzać audyty. Szokujące jest, że Metsola zapowiedziała, że komisja będzie miała pełne uprawnienia i dostęp do wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia prawdy. “Zrobimy wszystko, aby wyjaśnić tę sprawę i pociągnąć winnych do odpowiedzialności”, powiedziała Metsola w oświadczeniu.
Rządy państw członkowskich Unii Europejskiej również zareagowały na ujawnienie nieprawidłowości finansowych. Premier Polski, Donald Tusk, zażądał od Komisji Europejskiej pełnej transparentności w tej sprawie i zapewnił, że Polska będzie współpracować z Komisją w celu wyjaśnienia okoliczności nadużyć. Szokujące jest, że Tusk podkreślił, że Polska jest szczególnie zainteresowana tą sprawą, ponieważ część funduszy, które mogły zostać defraudowane, była przeznaczona na programy edukacyjne w Polsce. “Nie możemy tolerować sytuacji, w której pieniądze europejskich podatników są marnowane lub kradzione”, powiedział Tusk podczas konferencji prasowej w Warszawie.
Organizacje pozarządowe, które otrzymały fundusze w ramach programów edukacyjnych, również zareagowały na ujawnienie nieprawidłowości finansowych. Wiele organizacji wydało oświadczenia, w których podkreślają, że działają zgodnie z prawem i że nie miały wiedzy o żadnych nadużyciach. Szokujące jest, że niektóre organizacje oskarżyły Parlament Europejski i Komisję Europejską o próbę zdyskredytowania ich działalności. Jednakże, część organizacji przyznała, że mogły wystąpić nieprawidłowości w procesie rozliczania funduszy i że są gotowe współpracować z komisją śledczą.
Potencjalne Konsekwencje i Dalsze Kroki
Potencjalne konsekwencje ujawnienia nieprawidłowości finansowych mogą być poważne. Oprócz odpowiedzialności karnej dla osób odpowiedzialnych za nadużycia, Parlament Europejski może zostać zmuszony do zmiany procedur dotyczących przyznawania i rozliczania funduszy. Szokujące jest, że Komisja Europejska może również zażądać zwrotu nielegalnie uzyskanych środków. Ponadto, sprawa może negatywnie wpłynąć na zaufanie obywateli do instytucji europejskich i osłabić poparcie dla integracji europejskiej.
Dalsze kroki w tej sprawie będą zależeć od wyników śledztwa prowadzonego przez komisję śledczą Parlamentu Europejskiego oraz Komisję Europejską. Komisja śledcza ma przedstawić swój raport do końca 2026 roku. Szokujące jest, że raport ma zawierać rekomendacje dotyczące zmian w procedurach dotyczących przyznawania i rozliczania funduszy. Komisja Europejska, po zapoznaniu się z raportem, ma podjąć decyzję o dalszych krokach, w tym o ewentualnym wszczęciu postępowania sądowego przeciwko osobom odpowiedzialnym za nadużycia.
Sprawa nieprawidłowości finansowych w Parlamencie Europejskim jest poważnym ostrzeżeniem dla instytucji europejskich. Podkreśla ona potrzebę wzmocnienia mechanizmów kontroli i nadzoru nad wydatkowaniem funduszy europejskich. Szokujące odkrycie powinno skłonić do refleksji nad tym, jak zapobiegać podobnym sytuacjom w przyszłości. Przyszłość integracji europejskiej zależy od zaufania obywateli do instytucji europejskich, a zaufanie to można budować tylko poprzez transparentność, odpowiedzialność i skuteczną walkę z korupcją.
