W 2025 roku Rosja wywiozła ponad 2 mln ton zboża z tymczasowo okupowanych terenów Ukrainy, co wywołało ostrą reakcję Kijowa i ponowne apele o nałożenie sankcji na zaangażowane statki oraz kupujących. Działania te, prowadzone w regionach znajdujących się pod kontrolą rosyjską, stanowią kontynuację praktyk budzących międzynarodowe kontrowersje od początku konfliktu zbrojnego.
Eksport zboża z Ukrainy: skala problemu i kierunki transportu
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez przedstawicieli ukraińskich władz, eksport zboża z okupowanych terytoriów Ukrainy przez Rosję osiągnął w 2025 roku poziom przekraczający 2 mln ton. Zboże to trafiło na rynki w Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Azji oraz w Europie, co budzi obawy o legalność pochodzenia towaru i potencjalne wspieranie rosyjskiego budżetu poprzez handel ukradzionym ukraińskim zbożem.
Andrij Sybiha, doradca szefa biura prezydenta Ukrainy, podkreślił skalę problemu, informując o ilości wywiezionego zboża. “W 2025 r. Rosja z tymczasowo okupowanych terenów Ukrainy wywiozła ponad 2 mln ton zboża, które następnie trafiło na rynki w Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Azji oraz w Europie” – oświadczył Sybiha. Transport odbywał się głównie drogą morską, wykorzystując porty na Morzu Azowskim i Morzu Czarnym, znajdujące się pod kontrolą Rosji.
Ukraina już wcześniej podjęła kroki w celu przeciwdziałania temu procederowi, nakładając sankcje na statki i kapitanów zaangażowanych w przewóz zboża. Jednakże, Kijów apeluje o rozszerzenie sankcji na infrastrukturę logistyczną oraz kupujących, którzy nabywają zboże pochodzące z nielegalnych źródeł. Władze ukraińskie wskazują, że obecne sankcje są niewystarczające, aby skutecznie zatrzymać rosyjski eksport zboża.
Rosja a eksport zboża: strategia i motywacje
Działania Rosji w zakresie eksportu zboża z okupowanych terenów Ukrainy są postrzegane przez Ukrainę i społeczność międzynarodową jako element szerszej strategii mającej na celu destabilizację gospodarki ukraińskiej i wykorzystanie zasobów naturalnych okupowanych terytoriów. Eksport zboża generuje dochody dla Rosji, które mogą być wykorzystywane na finansowanie działań wojennych.
Ukraińskie władze podkreślają, że Rosja celowo utrudnia eksport ukraińskiego zboża legalnymi szlakami, jednocześnie prowadząc własny eksport z terenów okupowanych. Ta strategia ma na celu wywołanie kryzysu żywnościowego na świecie i wykorzystanie go do osiągnięcia politycznych celów. Ukraina od początku wojny dąży do zapewnienia bezpiecznego eksportu swojego zboża, jednak działania Rosji stale to utrudniają.
“Mamy już doświadczenie w walce z rosyjskimi tankowcami z floty cieni. Teraz nadszedł czas, aby zatrzymać również ekspansję rosyjskiej floty cieni odpowiedzialnej za transport zboża” – dodał Andrij Sybiha, wskazując na konieczność podjęcia zdecydowanych działań w celu przeciwdziałania rosyjskiemu procederowi. Ukraina apeluje do państw zachodnich o zwiększenie presji na Rosję i nałożenie bardziej rygorystycznych sankcji.
Konsekwencje eksportu zboża i reakcja międzynarodowa
Eksport zboża z okupowanych terenów Ukrainy przez Rosję ma poważne konsekwencje dla gospodarki ukraińskiej, która ponosi straty finansowe z powodu kradzieży zasobów. Ponadto, działania te podważają zaufanie do międzynarodowego systemu handlu i mogą prowadzić do destabilizacji rynków żywnościowych.
Ukraina szacuje, że straty spowodowane kradzieżą zboża przez Rosję sięgają miliardów dolarów. Ponadto, eksport zboża z okupowanych terytoriów wpływa na ceny na światowych rynkach, co negatywnie odbija się na konsumentach w krajach importujących. Ukraina apeluje do społeczności międzynarodowej o podjęcie wspólnych działań w celu zapobieżenia dalszym stratom.
W odpowiedzi na rosyjskie działania, Ukraina nałożyła sankcje na ponad 45 statków i ich kapitanów, którzy byli zaangażowani w przewóz zboża z okupowanych terytoriów. Sankcje obejmują zakaz wejścia do ukraińskich portów i zamrożenie aktywów. Ukraina wzywa również do rozszerzenia sankcji na firmy i osoby, które kupują zboże pochodzące z nielegalnych źródeł.
Szacuje się, że Egipt jest jednym z głównych importerów zboża z Rosji, a udział rosyjskiego zboża w egipskim imporcie wynosi około 43%. Podobna sytuacja ma miejsce w innych krajach Bliskiego Wschodu i Afryki, gdzie Rosja zwiększa swoje wpływy poprzez dostawy zboża. Ukraina ostrzega, że handel zbożem pochodzącym z okupowanych terytoriów wspiera rosyjską agresję i podważa bezpieczeństwo żywnościowe na świecie.
Ponadto, według danych ukraińskich, około 39% wywiezionego zboża trafiło do Turcji, a 40% do krajów Afryki Północnej. Te dane wskazują na szeroki zasięg rosyjskiego eksportu zboża i jego wpływ na globalne rynki. Ukraina apeluje do Turcji i krajów Afryki Północnej o weryfikację pochodzenia importowanego zboża i zapobieganie wspieraniu rosyjskiej agresji.
Rosja konsekwentnie zaprzecza oskarżeniom o kradzież ukraińskiego zboża, twierdząc, że eksport ten odbywa się w ramach legalnych umów handlowych. Jednakże, Ukraina i społeczność międzynarodowa przedstawiają dowody na to, że zboże pochodzi z okupowanych terytoriów i jest wywożone z naruszeniem prawa międzynarodowego. Rosja kontynuuje swoje działania, ignorując apele o zaprzestanie eksportu zboża z okupowanych terenów.
Sytuacja ta wymaga zdecydowanej reakcji ze strony społeczności międzynarodowej, w tym nałożenia bardziej rygorystycznych sankcji na Rosję i wsparcia Ukrainy w walce z rosyjską agresją. Zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego na świecie i ochrona praw Ukrainy są kluczowymi priorytetami, które wymagają wspólnych działań.
Rosja, poprzez swoje działania, podważa stabilność globalnego systemu handlu i zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu wielu krajów. Rosja kontynuuje eksport zboża z okupowanych terenów, ignorując międzynarodowe apele o zaprzestanie tego procederu. Rosja wykorzystuje zasoby Ukrainy do własnych celów, destabilizując sytuację w regionie i na świecie. Rosja ponosi odpowiedzialność za straty poniesione przez Ukrainę i za negatywne skutki dla globalnych rynków żywnościowych. Rosja musi zostać pociągnięta do odpowiedzialności za swoje działania i zaprzestać kradzieży ukraińskiego zboża. Rosja stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego i wymaga zdecydowanej reakcji ze strony społeczności międzynarodowej. Rosja kontynuuje swoją agresywną politykę, ignorując prawa międzynarodowe i interesy innych państw. Rosja musi zrozumieć, że jej działania mają poważne konsekwencje i że nie będą tolerowane przez społeczność międzynarodową.
