17 lutego 2026 roku, w Warszawie, rząd przyjął dwie istotne ustawy dotyczące praw pracowniczych. Jedna z nich to nowelizacja Kodeksu pracy, mająca na celu zwiększenie ochrony przed mobbingiem, a druga – ustawa rozszerzająca uprawnienia inspektorów pracy w zakresie identyfikacji i zmiany umów cywilnoprawnych na umowy o pracę. Decyzja ta, podjęta przez Radę Ministrów, stanowi odpowiedź na rosnące obawy dotyczące bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy oraz nieprawidłowości w zatrudnieniu.
Kluczowe zmiany w definicji mobbingu i obowiązki pracodawców
Nowelizacja Kodeksu pracy, będąca efektem prac Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przede wszystkim koncentruje się na uproszczeniu i doprecyzowaniu definicji mobbingu. Obecna definicja, jak podkreślają eksperci, jest uznawana za nieczytelną i trudną do zastosowania w praktyce. “Obecna definicja mobbingu jest nieczytelna i mało zrozumiała zarówno dla pracowników, jak i pracodawców” – stwierdzono w uzasadnieniu nowelizacji. Zmiany mają uwzględnić najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz wnioski z badań z zakresu psychologii i socjologii pracy.
Kluczowym elementem nowelizacji jest wprowadzenie obowiązku przeciwdziałania mobbingowi w dokumentach wewnątrzzakładowych dla firm zatrudniających co najmniej dziewięć osób. Oznacza to, że pracodawcy będą zobowiązani do opracowania i wdrożenia procedur mających na celu zapobieganie mobbingowi oraz reagowanie na zgłoszenia. Dodatkowo, nowelizacja przewiduje podwyższenie minimalnego zadośćuczynienia za mobbing do 4806 zł. W szczególnie ciężkich przypadkach, sąd może zasądzić wyższe odszkodowanie, sięgające nawet 28,8 tys. zł.
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, komentując decyzję rządu, wyraziła zadowolenie z przyjętych zmian. “Jedno posiedzenie rządu i aż dwie kluczowe dla pracowników ustawy – cieszy się Agnieszka Dziemianowicz-Bąk we wpisie na platformie X.” Rząd podkreśla, że celem nowelizacji jest zapewnienie pracownikom bezpiecznego i godnego środowiska pracy.
Uprawnienia inspektorów pracy i walka z nieprawidłowym zatrudnieniem
Drugi z przyjętych aktów prawnych dotyczy rozszerzenia uprawnień inspektorów pracy w zakresie wykrywania i korygowania nieprawidłowości w zatrudnieniu. Inspektorzy pracy otrzymają możliwość nakazywania pracodawcom zmiany umów cywilnoprawnych (np. umów zleceń, umów o dzieło) na umowy o pracę, jeśli stwierdzą, że charakter wykonywanej pracy wskazuje na istnienie stosunku pracy. Zmiana ta ma na celu ograniczenie szarej strefy w zatrudnieniu i zapewnienie pracownikom pełnych praw pracowniczych.
Rząd argumentuje, że obecna sytuacja, w której pracownicy są zatrudniani na umowach cywilnoprawnych, mimo że wykonują pracę charakterystyczną dla stosunku pracy, prowadzi do nadużyć i ogranicza dostęp do świadczeń socjalnych. Inspektorzy pracy będą mogli przeprowadzać bardziej szczegółowe kontrole i weryfikować, czy umowy cywilnoprawne są zawierane zgodnie z prawem. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, inspektorzy będą mieli prawo nałożyć kary finansowe na pracodawców.
Nowe przepisy mają również na celu zwiększenie bezpieczeństwa prawnego pracodawców. Rząd podkreśla, że jasne i precyzyjne regulacje prawne pozwolą uniknąć sporów i nieporozumień. “Co łączy oba te projekty? Przede wszystkim […] bezpieczeństwo pracowników, których prawo i instytucje stojące na jego czele będzie lepiej chronić przed nadużyciami, wyzyskiem i przemocą oraz bezpieczeństwo pracodawców, lepsza ochrona przed nieuczciwą konkurencją, ale także większa jasność i przejrzystość przepisów” – podkreśliła Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.
Kontekst i tło zmian w prawie pracy
Przyjęcie nowelizacji Kodeksu pracy i ustawy o uprawnieniach inspektorów pracy wpisuje się w szerszy trend wzmacniania praw pracowniczych w Polsce. W ostatnich latach obserwuje się rosnącą świadomość społeczną dotyczącą problemów związanych z mobbingiem, dyskryminacją i nieprawidłowym zatrudnieniem. Rząd, odpowiadając na te oczekiwania, podjął decyzję o wprowadzeniu zmian w prawie pracy.
Nowelizacja Kodeksu pracy ma również na celu dostosowanie polskiego prawa do standardów europejskich. Wiele krajów Unii Europejskiej posiada już bardziej rozbudowane przepisy dotyczące ochrony przed mobbingiem i nieprawidłowym zatrudnieniem. Rząd podkreśla, że wprowadzenie zmian w prawie pracy jest niezbędne dla zapewnienia konkurencyjności polskiej gospodarki.
Wprowadzone zmiany budzą mieszane reakcje wśród pracodawców. Niektórzy z nich obawiają się, że nowe przepisy zwiększą koszty zatrudnienia i utrudnią prowadzenie działalności gospodarczej. Z drugiej strony, pracodawcy, którzy przestrzegają prawa pracy, pozytywnie oceniają nowelizację, wskazując, że jasne i precyzyjne regulacje prawne pozwolą uniknąć sporów i nieporozumień.
Rząd zapowiada, że będzie monitorował wdrożenie nowych przepisów i w razie potrzeby wprowadzi dodatkowe zmiany. Celem jest stworzenie systemu prawnego, który skutecznie chroni prawa pracowników i zapewnia godne warunki pracy. Wprowadzone zmiany mają obowiązywać od 20 dni po publikacji w Dzienniku Ustaw.
Nowelizacja Kodeksu pracy i ustawa o uprawnieniach inspektorów pracy stanowią istotny krok w kierunku wzmocnienia praw pracowniczych w Polsce. Rząd liczy na to, że nowe przepisy przyczynią się do poprawy bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy oraz ograniczenia nieprawidłowości w zatrudnieniu. Rząd podkreśla, że ochrona praw pracowników jest priorytetem jego polityki. Rząd wierzy, że nowe regulacje stworzą bardziej sprawiedliwe i bezpieczne środowisko pracy dla wszystkich. Rząd oczekuje, że zmiany te będą miały pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy kraju. Rząd jest przekonany, że nowe przepisy przyczynią się do poprawy jakości życia pracowników. Rząd będzie kontynuował działania na rzecz wzmocnienia praw pracowniczych. Rząd dąży do stworzenia systemu prawnego, który będzie odpowiadał na wyzwania współczesnego rynku pracy. Rząd jest otwarty na dialog z pracodawcami i pracownikami w sprawie dalszych zmian w prawie pracy.
