Warszawa, 15 marca 2024 roku – Wczoraj, 14 marca 2024 roku, Sejm RP przyjął nowelizację ustawy o ruchu drogowym, wprowadzającą istotne zmiany w zakresie odpowiedzialności karnej i cywilnej kierowców. Nowe przepisy, które wejdą w życie 1 lipca 2024 roku, mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa na drogach oraz doprecyzowanie zasad rozliczania szkód komunikacyjnych. Kluczowym elementem nowelizacji jest rozszerzenie katalogu czynów zabronionych oraz zaostrzenie kar za ich popełnienie. Zmiany te budzą kontrowersje wśród prawników i organizacji pozarządowych, które obawiają się nadmiernego obciążenia kierowcy odpowiedzialnością.
Zwiększona Odpowiedzialność Karna Kierowcy
Nowelizacja ustawy wprowadza nowe typy przestępstw związanych z ruchem drogowym, w tym nieumyślne spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Przestępstwo to będzie podlegało karze pozbawienia wolności do lat trzech. Dotychczas takie zachowanie było traktowane jedynie jako wykroczenie. Ponadto, zaostrzono kary za jazdę pod wpływem alkoholu lub narkotyków, szczególnie w przypadku spowodowania wypadku. W takich przypadkach sąd będzie mógł orzec karę pozbawienia wolności od 3 do 12 lat, w zależności od skutków wypadku. Zmiany dotyczą również przepisów dotyczących przekraczania dopuszczalnej prędkości – za szczególnie rażące przekroczenia przewidziane są kary grzywny w wysokości do 30 000 złotych oraz zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Wprowadzone zmiany mają na celu zniechęcenie do ryzykownych zachowań na drodze.
Nowe przepisy wprowadzają również obowiązek poddania się badaniom na zawartość alkoholu lub narkotyków przez każdego kierowcę uczestniczącego w wypadku drogowym, niezależnie od tego, czy jest on sprawcą, czy poszkodowanym. Odmowa poddania się badaniu będzie traktowana jako przestępstwo i podlegać będzie karze pozbawienia wolności do 6 miesięcy. Zgodnie z nowymi regulacjami, policja będzie miała również uprawnienia do zatrzymywania pojazdów do celów kontrolnych bez wyraźnej podstawy prawnej, jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że kierowca może być pod wpływem alkoholu lub narkotyków. To rozwiązanie budzi kontrowersje, ponieważ może być postrzegane jako naruszenie praw obywatelskich.
Zmiany w Odpowiedzialności Cywilnej Kierowcy
Nowelizacja ustawy wprowadza również zmiany w zakresie odpowiedzialności cywilnej kierowców za szkody wyrządzone w ruchu drogowym. Zgodnie z nowymi przepisami, ubezpieczyciele będą mieli prawo do regresu wobec kierowcy, który spowodował wypadek z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa. Oznacza to, że kierowca będzie musiał pokryć z własnych środków kwotę wypłaconego odszkodowania, jeżeli zostanie stwierdzone, że wypadek nastąpił w wyniku jego celowego działania lub skrajnej nieostrożności. Zmiana ta ma na celu zwiększenie odpowiedzialności kierowców za swoje czyny oraz zniechęcenie do lekkomyślnego zachowania na drodze.
Ponadto, nowelizacja ustawy wprowadza obowiązek posiadania przez każdego kierowcę polisy autocasco, która obejmuje szkody wyrządzone przez kierowcę innym uczestnikom ruchu drogowego. Obowiązek ten dotyczy zarówno pojazdów osobowych, jak i ciężarowych. Celem wprowadzenia tego obowiązku jest zapewnienie pełnej ochrony poszkodowanym w wypadkach drogowych. Koszty polisy autocasco będą obciążać kierowcę. Ubezpieczyciele szacują, że wprowadzenie tego obowiązku może spowodować wzrost cen polis komunikacyjnych.
Kontrowersje i Krytyka Nowych Przepisów
Nowelizacja ustawy o ruchu drogowym spotkała się z krytyką ze strony prawników i organizacji pozarządowych. W ich opinii, nowe przepisy są zbyt surowe i mogą prowadzić do nadmiernego obciążenia kierowców odpowiedzialnością. Krytycy zwracają uwagę na niejasne sformułowania w ustawie, które mogą być interpretowane w różny sposób przez sądy. Ponadto, obawiają się, że nowe przepisy mogą być wykorzystywane do arbitralnych działań ze strony organów ścigania. Organizacje pozarządowe postulują wprowadzenie dodatkowych gwarancji prawnych dla kierowców, które miałyby zapewnić im ochronę przed nadużyciami.
Rzecznik Praw Obywatelskich wyraził zaniepokojenie wprowadzeniem uprawnień dla policji do zatrzymywania pojazdów do celów kontrolnych bez wyraźnej podstawy prawnej. W jego opinii, takie rozwiązanie narusza zasadę domniemania niewinności oraz prawo do swobodnego przemieszczania się. Rzecznik Praw Obywatelskich zapowiedział złożenie skargi do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności tego przepisu z Konstytucją RP. Debata publiczna na temat nowych przepisów trwa, a eksperci przewidują, że ich wpływ na bezpieczeństwo na drogach będzie widoczny dopiero po kilku miesiącach od wejścia w życie.
Wpływ Nowelizacji na Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego
Rządzący argumentują, że nowelizacja ustawy o ruchu drogowym przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa na drogach oraz zmniejszenia liczby wypadków. W ich opinii, zaostrzenie kar za wykroczenia drogowe oraz zwiększenie odpowiedzialności kierowców zniechęci do ryzykownych zachowań na drodze. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zapowiedziało przeprowadzenie szeroko zakrojonej kampanii informacyjnej, która ma na celu poinformowanie kierowców o nowych przepisach. Kampania będzie prowadzona w mediach tradycyjnych oraz w internecie. Wprowadzone zmiany mają również na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożeń związanych z ruchem drogowym.
Statystyki policyjne wskazują, że w 2023 roku w Polsce doszło do ponad 28 000 wypadków drogowych, w których zginęło ponad 300 osób. Większość wypadków była spowodowana przez błędy kierowców, takie jak przekraczanie dopuszczalnej prędkości, jazda pod wpływem alkoholu lub narkotyków oraz nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu. Rządzący liczą na to, że nowe przepisy pomogą zmniejszyć liczbę wypadków oraz poprawić bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego. Skuteczność nowych regulacji będzie monitorowana przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, które regularnie będzie publikowało raporty na temat stanu bezpieczeństwa na drogach.
Wprowadzenie nowych przepisów dotyczących odpowiedzialności kierowcy jest znaczącym krokiem w kierunku poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach. Jednakże, skuteczność tych zmian będzie zależeć od wielu czynników, w tym od egzekwowania przepisów przez organy ścigania oraz od świadomości kierowców. Konieczne jest również prowadzenie dalszych badań nad przyczynami wypadków drogowych oraz opracowywanie nowych strategii prewencyjnych. Przyszłość pokaże, czy nowe regulacje przyniosą oczekiwane rezultaty i przyczynią się do zmniejszenia liczby ofiar na drogach.
