25 lutego 2025 roku odbyła się premiera książki “Z widokiem na Polskę. Sąsiedzi, kciuk Stalina, czeski dług i KGB”, która stanowi unikalną próbę spojrzenia na Polskę i jej relacje z krajami sąsiednimi z perspektywy osób, które żyją obok nas. Książka, wydana przez Instytut Reportażu we współpracy z portalem Onet, jest zbiorem reportaży napisanych przez ośmiu doświadczonych reporterów: Olgę Gitkiewicz, Pawła Ławińskiego, Witolda Beresia, Witolda Jurasza, Marcina Terlika, Katarzynę Barczyk-Sikorę, Magdalenę Rigamonti, Monikę Waluś, Tomasza Mateusiaka, Dianę Wawrzusiszyn oraz Alicję Staszak. Prace te powstały w latach poprzedzających premierę, a ich celem jest zdemontowanie stereotypów i pogłębienie wzajemnego zrozumienia.
Kluczowa rola reportażu w zrozumieniu “ta” rzeczywistości sąsiedzkiej
Centralnym motywem książki jest próba odpowiedzi na pytanie, jak Polska jest postrzegana przez jej sąsiadów – Litwę, Białoruś, Ukrainę, Słowację, Czechy, Niemcy oraz mieszkańców obwodu królewieckiego. Reporterzy nie ograniczyli się do suchej analizy politycznej czy ekonomicznej, lecz skupili się na codziennym życiu ludzi, ich historiach, obawach i nadziejach. “Co za kapitalny pomysł: ośmioro znakomitych reporterów i reporterek opowiada historie zaskakujące, zabawne, niepokojące, bolesne. To opowieść o tym, jak mało wiemy o najbliższych sąsiadach” – tak o książce pisze jeden z recenzentów. Ta publikacja ma na celu skłonić czytelników do refleksji nad własnymi przekonaniami i otwartości na inne punkty widzenia.
Książka “Z widokiem na Polskę” nie unika trudnych tematów. W reportażach poruszane są kwestie historyczne, takie jak wpływ radzieckiej polityki na kraje Europy Środkowo-Wschodniej, czy też dziedzictwo II wojny światowej. Autorzy analizują również współczesne wyzwania, takie jak migracje, konflikty zbrojne i napięcia polityczne. Jednocześnie, książka nie jest jedynie zbiorem negatywnych obrazów. Przedstawia również historie ludzi, którzy pomimo różnic kulturowych i politycznych, potrafią współpracować i budować pozytywne relacje. Ta różnorodność perspektyw sprawia, że książka jest niezwykle wartościowa i skłania do głębokiej analizy.
“Ta” książka jako narzędzie do przełamywania stereotypów
Jednym z głównych założeń twórców książki było pokazanie, jak bardzo nasze wyobrażenia o sąsiadach mogą być oderwane od rzeczywistości. “Myślicie, że wiecie o nich już wszystko. No to nie myślcie. Sąsiedzi są inni niż wyświechtane historie, ludowe kalki i chór nadąsanych ekspertów” – podkreślają autorzy. Reportaże przedstawiają portrety ludzi, którzy żyją w zupełnie innych warunkach niż my, mają inne wartości i priorytety. Ta konfrontacja z odmiennymi punktami widzenia może być dla czytelników zaskakująca, ale jednocześnie inspirująca. Książka pokazuje, że zrozumienie innych wymaga przede wszystkim empatii i chęci do dialogu.
Książka “Z widokiem na Polskę” nie ogranicza się jedynie do opisywania życia w krajach sąsiednich. Reporterzy analizują również, jak Polacy są postrzegani przez naszych sąsiadów. Okazuje się, że wizerunek Polski jest często złożony i ambiwalentny. Z jednej strony, Polskę postrzega się jako kraj dynamicznie rozwijający się gospodarczo i politycznie. Z drugiej strony, budzi ona również obawy związane z nacjonalizmem, konserwatyzmem i brakiem tolerancji. Ta analiza pozwala na lepsze zrozumienie, jak nasza polityka i działania wpływają na relacje z sąsiadami.
Kontekst i znaczenie “ta” publikacji w polskim dyskursie publicznym
Premiera książki “Z widokiem na Polskę” zbiegła się z okresem nasilonych napięć geopolitycznych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Wojna na Ukrainie, kryzys migracyjny i rosnące wpływy Rosji stanowią poważne wyzwania dla bezpieczeństwa i stabilności regionu. W tej sytuacji, książka ta nabiera szczególnego znaczenia. Pokazuje, że zrozumienie relacji z sąsiadami jest kluczowe dla budowania pokoju i współpracy. Ta publikacja może być również impulsem do zmiany narracji w polskim dyskursie publicznym, który często charakteryzuje się uproszczeniami i stereotypami.
Książka “Z widokiem na Polskę” jest przykładem dziennikarstwa zaangażowanego, które nie boi się poruszać trudnych tematów i kwestionować utartych schematów. Autorzy nie przedstawiają gotowych odpowiedzi, lecz skłaniają czytelników do samodzielnego myślenia i wyciągania wniosków. “Znakomita, dziennikarska robota. Dla tych, którym Polska wydaje się pępkiem świata. I tych, którzy na nią tylko narzekają. A na pewno dla wszystkich, którzy się nie boją przejrzeć w oczach sąsiadów” – dodaje kolejny recenzent. Ta cecha sprawia, że książka jest niezwykle cenna i może przyczynić się do pogłębienia dialogu społecznego.
Warto podkreślić, że książka “Z widokiem na Polskę” nie jest jedynie zbiorem reportaży. Jest to również próba stworzenia kompleksowego obrazu relacji polsko-sąsiedzkich, uwzględniającego zarówno aspekty historyczne, polityczne, jak i kulturowe. Ta interdyscyplinarna perspektywa sprawia, że książka jest interesująca nie tylko dla czytelników zainteresowanych polityką, ale również dla historyków, socjologów i antropologów. Książka ta stanowi ważny głos w debacie publicznej na temat przyszłości Europy Środkowo-Wschodniej.
Opublikowanie “Z widokiem na Polskę” przez Instytut Reportażu i Onet świadczy o rosnącym zainteresowaniu tematyką relacji sąsiedzkich w polskim mediach. Ta inicjatywa może być inspiracją dla innych dziennikarzy i wydawców do podejmowania podobnych tematów. Książka ta jest również dowodem na to, że dziennikarstwo reportażowe może odgrywać ważną rolę w budowaniu wzajemnego zrozumienia i pokonywaniu podziałów. Ta publikacja z pewnością znajdzie szerokie grono czytelników i przyczyni się do pogłębienia debaty publicznej na temat przyszłości relacji polsko-sąsiedzkich.
Podsumowując, książka “Z widokiem na Polskę. Sąsiedzi, kciuk Stalina, czeski dług i KGB” to ważna i wartościowa publikacja, która skłania do refleksji nad relacjami z sąsiadami i zrozumienia zarówno ich, jak i samych siebie. Ta książka jest przykładem dziennikarstwa zaangażowanego, które nie boi się poruszać trudnych tematów i kwestionować utartych schematów. Ta publikacja z pewnością znajdzie szerokie grono czytelników i przyczyni się do pogłębienia dialogu społecznego.
