Pod koniec 2025 roku Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wprowadził bezprecedensowy zakaz wjazdu pojazdów wyprodukowanych w Chińskiej Republice Ludowej na tereny chronionych obiektów wojskowych. Decyzja, oparta na analizie ryzyka przeprowadzonej przez Ośrodek Studiów Wschodnich, wywołała dyskusję o bezpieczeństwie narodowym w kontekście rosnącej obecności chińskich technologii motoryzacyjnych na polskim rynku. Zakaz ten ma na celu zminimalizowanie potencjalnego zagrożenia związanego z gromadzeniem danych przez nowoczesne systemy cyfrowe w samochodach.
Geneza decyzji: Analiza ryzyka i rosnąca obecność chińskich producentów
Decyzja o wprowadzeniu zakazu jest bezpośrednim wynikiem analizy ryzyka przeprowadzonej przez Ośrodek Studiów Wschodnich pod koniec ubiegłego roku. Paulina Uznańska, analityczka OSW, podkreślała w swoich raportach potencjalne zagrożenia związane z wykorzystaniem danych zbieranych przez “inteligentne” samochody. Analiza wykazała, że nowoczesne pojazdy, w tym te produkowane w Chinach, wyposażone są w zaawansowane systemy cyfrowe, które mogą gromadzić wrażliwe informacje, takie jak lokalizacja, obraz i dźwięk. Te dane, w niepowołanych rękach, mogłyby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej.
Wzrost udziału chińskich samochodów na polskim rynku jest znaczący. Według danych Instytutu Badań Rynku Motoryzacyjnego SAMAR, w 2025 roku udział chińskich marek w sprzedaży nowych samochodów w Polsce osiągnął 14,5 proc., co stanowi wzrost o 427 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. W sumie zarejestrowano 9821 nowych pojazdów chińskich marek. Ten dynamiczny wzrost, w połączeniu z obawami o bezpieczeństwo danych, doprowadził do podjęcia decyzji o wprowadzeniu zakazu. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, gen. Wiesław Kukuła, w oficjalnym komunikacie stwierdził: “w wyniku przeprowadzonej analizy ryzyka (…) podjąłem decyzję o wprowadzeniu zakazu wjazdu pojazdów mechanicznych wyprodukowanych w Chińskiej Republice Ludowej na tereny chronionych obiektów wojskowych”.
Szczegóły zakazu i jego implementacja
Zakaz dotyczy wszystkich pojazdów mechanicznych wyprodukowanych w Chińskiej Republice Ludowej, niezależnie od ich przeznaczenia. Obejmuje to samochody osobowe, dostawcze, ciężarowe oraz motocykle. Wprowadzenie zakazu wymagało koordynacji działań Służby Ochrony Państwa, Policji oraz innych służb odpowiedzialnych za ochronę obiektów wojskowych. W praktyce oznacza to, że pojazdy chińskiej produkcji nie będą miały możliwości wjazdu na tereny wojskowe, takie jak koszary, bazy lotnicze, składy amunicji i inne strategiczne obiekty. Dodatkowe środki bezpieczeństwa zostały wprowadzone dla pojazdów nieobjętych zakazem, w tym wyłączenie niektórych funkcji cyfrowych oraz skierowanie ich na parkingi zlokalizowane poza obszarami chronionymi.
Implementacja zakazu wiąże się z pewnymi wyzwaniami logistycznymi. Służby ochrony muszą weryfikować pochodzenie pojazdów wjeżdżających na tereny wojskowe. W tym celu wykorzystywane są bazy danych oraz systemy identyfikacji pojazdów. W przypadku wątpliwości co do pochodzenia pojazdu, służby mają prawo do przeprowadzenia dodatkowej kontroli. Szacuje się, że około 7 proc. pojazdów w Polsce posiada elementy elektroniczne, które mogą być podatne na ingerencję z zewnątrz.
Konsekwencje i reakcje na zakaz
Wprowadzenie zakazu wywołało mieszane reakcje. Z jednej strony, decyzja spotkała się z poparciem środowisk związanych z bezpieczeństwem narodowym, które podkreślają konieczność ochrony infrastruktury krytycznej przed potencjalnymi zagrożeniami. Z drugiej strony, niektórzy eksperci zwracają uwagę na potencjalne negatywne konsekwencje dla relacji handlowych z Chinami. Wartość importu samochodów z Chin do Polski w 2025 roku wyniosła około 29 tys. zł.
Zakaz ten skłonił resort obrony do podjęcia działań mających na celu stworzenie ram prawnych i technicznych dla homologacji w zakresie bezpieczeństwa informacyjnego. Celem jest wprowadzenie przejrzystych i niedyskryminacyjnych mechanizmów weryfikacji bezpieczeństwa pojazdów oferowanych na rynku polskim, z uwzględnieniem wymogów ochrony infrastruktury wrażliwej. Wprowadzenie takich mechanizmów pozwoli na ocenę ryzyka związanego z wykorzystaniem danych zbieranych przez pojazdy oraz na wprowadzenie odpowiednich środków bezpieczeństwa.
Ponadto, zakaz ten może wpłynąć na decyzje zakupowe konsumentów. Niektórzy potencjalni nabywcy samochodów chińskich marek mogą zrezygnować z zakupu, obawiając się ograniczeń w dostępie do niektórych obiektów. Z drugiej strony, zakaz może skłonić chińskich producentów do inwestycji w technologie zwiększające bezpieczeństwo danych.
Tło i kontekst: Globalny wyścig technologiczny i obawy o bezpieczeństwo danych
Wprowadzenie zakazu wjazdu chińskich pojazdów na tereny wojskowe w Polsce wpisuje się w globalny trend rosnących obaw o bezpieczeństwo danych w kontekście rozwoju “inteligentnych” samochodów. Chiny są globalnym liderem w produkcji samochodów elektrycznych i hybrydowych, a także w rozwoju technologii autonomicznej jazdy. Jednocześnie, chińskie firmy są oskarżane o współpracę z rządem w zakresie gromadzenia danych i prowadzenia działalności szpiegowskiej.
Obawy o bezpieczeństwo danych dotyczą nie tylko samochodów chińskich. Wszystkie nowoczesne pojazdy wyposażone w zaawansowane systemy cyfrowe zbierają ogromne ilości danych o użytkownikach i ich otoczeniu. Te dane mogą być wykorzystywane do różnych celów, w tym do monitorowania, profilowania i manipulacji. Dlatego też, coraz więcej państw wprowadza regulacje mające na celu ochronę danych osobowych i zapewnienie bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej. Wzrost liczby incydentów związanych z cyberatakami na systemy motoryzacyjne dodatkowo zwiększa te obawy.
Zakaz ten jest sygnałem, że Polska traktuje kwestię bezpieczeństwa danych bardzo poważnie. Wprowadzenie tego typu ograniczeń może być postrzegane jako krok w kierunku ochrony infrastruktury krytycznej przed potencjalnymi zagrożeniami. Jednocześnie, ważne jest, aby działania te były prowadzone w sposób transparentny i niedyskryminacyjny, z uwzględnieniem zasad wolnego handlu.
Wprowadzenie tego zakazu stanowi ważny element w dyskusji o bezpieczeństwie narodowym w erze cyfryzacji. Konieczne jest dalsze monitorowanie sytuacji i dostosowywanie strategii bezpieczeństwa do zmieniających się zagrożeń. Wzrost udziału chińskich aut na polskim rynku, który w 2025 roku wyniósł 10 proc., wymaga ciągłej analizy i oceny ryzyka.
