Rząd Polski przedstawił projekt ustawy, który zakłada fundamentalną zmianę w sposobie finansowania mediów publicznych. Zgodnie z propozycją, abonament radiowo-telewizyjny zostanie zniesiony, a jego miejsce zajmie finansowanie bezpośrednio z budżetu państwa. To rozwiązanie ma na celu stabilizację sytuacji finansowej Telewizji Polskiej i Polskiego Radia, a także ograniczenie sporów budżetowych związanych z poborem abonamentu. Projekt ustawy ma zostać skierowany do Sejmu w lutym lub marcu 2026 roku, a zniesienie abonamentu planowane jest na 1 stycznia 2027 roku.
Zmiana systemu finansowania: Dlaczego to konieczne?
Decyzja o zniesieniu abonamentu RTV i zastąpieniu go finansowaniem z budżetu państwa jest odpowiedzią na wieloletnie problemy związane z obecnym systemem. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego argumentuje, że obecna formuła abonamentu nie przystaje do realiów współczesnego rynku medialnego. Kluczowym problemem jest niska ściągalność abonamentu, która generuje straty dla mediów publicznych. Według danych, około 35% gospodarstw domowych unika płacenia abonamentu, co przekłada się na znaczne braki w budżecie TVP i Polskiego Radia.
Ponadto, system abonamentowy od lat budzi kontrowersje i generuje napięcia polityczne. Spory o wysokość abonamentu, sposób jego poboru oraz egzekwowanie płatności regularnie pojawiają się w debacie publicznej. Rządzący argumentują, że przejście na finansowanie z budżetu państwa pozwoli na stabilizację sytuacji finansowej mediów publicznych i ograniczenie sporów budżetowych. Marta Cienkowska, przedstawicielka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, podkreśliła, że celem jest zapewnienie niezależności i stabilności finansowej mediów publicznych.
Projekt ustawy zakłada, że finansowanie mediów publicznych z budżetu państwa będzie odbywało się w sposób transparentny i przewidywalny. Ministerstwo Finansów i Ministerstwo Aktywów Państwowych będą odpowiedzialne za ustalanie wysokości środków przeznaczonych na finansowanie TVP i Polskiego Radia. Szczegółowe zasady finansowania zostaną określone w ustawie budżetowej na rok 2027 i w kolejnych latach.
Konsekwencje dla mediów publicznych i budżetu państwa
Zniesienie abonamentu RTV i przejście na finansowanie z budżetu państwa to całkowita zmiana sposobu funkcjonowania mediów publicznych w Polsce. Z jednej strony, to rozwiązanie ma zapewnić stabilność finansową TVP i Polskiego Radia, eliminując problem niskiej ściągalności abonamentu. Z drugiej strony, rodzi pytania o niezależność mediów publicznych od władzy politycznej. Krytycy obawiają się, że finansowanie z budżetu państwa może prowadzić do większej kontroli politycznej nad mediami publicznymi.
Według szacunków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, całkowite dochody z abonamentu RTV w 2026 roku wyniosą około 2,5 mld zł. Ta kwota zostanie zastąpiona środkami z budżetu państwa. Rząd zapewnia, że finansowanie mediów publicznych z budżetu państwa nie wpłynie negatywnie na sytuację finansową państwa. Argumentuje się, że stabilizacja finansowania mediów publicznych pozwoli na ograniczenie kosztów związanych z egzekwowaniem płatności abonamentu oraz z prowadzeniem sporów budżetowych.
Projekt ustawy przewiduje również wprowadzenie mechanizmów kontroli nad wydatkowaniem środków publicznych przez media publiczne. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie monitorować sposób wykorzystania środków finansowych oraz oceniać efektywność działania TVP i Polskiego Radia. Celem jest zapewnienie transparentności i odpowiedzialności w zarządzaniu środkami publicznymi.
Tło historyczne i perspektywy na przyszłość
Abonament RTV w Polsce ma długą i burzliwą historię. Wprowadzony po raz pierwszy w 1926 roku, od lat był przedmiotem dyskusji i reform. Przez lata próbowano różnych rozwiązań, mających na celu zwiększenie ściągalności abonamentu i poprawę sytuacji finansowej mediów publicznych. Jednak żadne z tych rozwiązań nie przyniosło trwałego efektu. To właśnie dlatego rząd zdecydował się na fundamentalną zmianę systemu finansowania.
Wiele krajów europejskich zrezygnowało z systemu abonamentowego na rzecz finansowania mediów publicznych z budżetu państwa lub z innych źródeł. Przykładem mogą być Niemcy, Wielka Brytania czy Szwecja. Rząd Polski argumentuje, że przejście na finansowanie z budżetu państwa to naturalny krok w kierunku modernizacji mediów publicznych i dostosowania ich do realiów współczesnego rynku medialnego.
Ostatni rok, w którym obywatele będą zobowiązani do płacenia abonamentu RTV, to 2026 rok. Po tym roku abonament zostanie zniesiony, a finansowanie mediów publicznych będzie odbywało się wyłącznie z budżetu państwa. Rząd planuje, że nowy system finansowania zacznie funkcjonować w pełni w 2027 roku. W kolejnych latach, to rozwiązanie ma zapewnić stabilność finansową i niezależność mediów publicznych.
Przyszłość mediów publicznych w Polsce zależy od wielu czynników, w tym od wysokości środków przeznaczonych na ich finansowanie, od sposobu zarządzania nimi oraz od niezależności od władzy politycznej. To, czy nowy system finansowania przyniesie oczekiwane rezultaty, pokaże czas. Jedno jest pewne: zniesienie abonamentu RTV to przełomowy moment w historii mediów publicznych w Polsce.
Rządzący podkreślają, że celem reformy jest stworzenie silnych, niezależnych i nowoczesnych mediów publicznych, które będą służyć społeczeństwu. To zadanie jest ambitne i wymaga zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron. Ostateczny kształt ustawy i jej wpływ na funkcjonowanie mediów publicznych będzie zależał od decyzji podejmowanych przez parlament.
