Prezydent Donald Trump ponownie wzbudził międzynarodowe kontrowersje, wyrażając zainteresowanie potencjalnym zakupem Grenlandii. Ta inicjatywa, która nabrała tempa w tym tygodniu poprzez wysłanie sekretarza stanu i wiceprezydenta do Danii i Grenlandii, wywołała negatywne reakcje na Zachodzie i przypomniała o długiej historii prób osiedlenia się na tej odległej wyspie. Interesujące jest, że zainteresowanie Grenlandią nie jest nowym zjawiskiem w administracji Trumpa, a prezydent “upatrzył sobie” ten teren na długo przed rozpoczęciem drugiej kadencji.
Historyczne korzenie zainteresowania Grenlandią
Historia Grenlandii jest ściśle związana z eksploracją i osadnictwem. Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do Grenlandii, był Eryk Rudy, wiking, który w 982 roku został wygnany z Islandii. Eryk Rudy nadał wyspie nazwę “Grœnland” (Zielona Ziemia), choć w rzeczywistości była ona w większości pokryta lodem. Wikingowie założyli dwie główne osady na południowo-zachodnim wybrzeżu Grenlandii, które przetrwały przez około 500 lat. Osadnictwo to, które rozpoczęło się ponad 1000 lat temu, stanowi ważny rozdział w historii Europy Północnej.
Jednak osadnictwo wikingów na Grenlandii nie trwało wiecznie. Przyczyny upadku osad są złożone, ale jednym z kluczowych czynników było podnoszenie się poziomu morza spowodowane zmianami klimatycznymi. Zmiany klimatyczne, które doprowadziły do pogorszenia warunków życia, w połączeniu z konfliktami z Inukami, doprowadziły do opuszczenia Grenlandii przez Wikingów. Ta historia stanowi ostrzeżenie o wpływie zmian klimatycznych na osadnictwo i przetrwanie ludzkich społeczności.
Wznowienie dyskusji o suwerenności Grenlandii
W ostatnich latach, wraz z rosnącym zainteresowaniem zasobami naturalnymi Grenlandii i strategicznym położeniem wyspy, temat jej suwerenności powrócił do debaty publicznej. Grenlandia jest autonomicznym terytorium Królestwa Danii, ale posiada własny parlament i rząd. Vivian Motzfeldt, premier Grenlandii, oraz Napaartoqa, przedstawiciel lokalnej społeczności, wyrażają swoje stanowisko w sprawie przyszłości wyspy. W 2023 roku przeprowadzono sondaż, który wykazał, że 18% Grenlandczyków opowiada się za niezależnością od Danii, podczas gdy 3% popiera możliwość przyłączenia się do Stanów Zjednoczonych.
W 1999 roku przeprowadzono sondaż Gallupa, który pokazał, że 500 Grenlandczyków byłoby zainteresowanych sprzedażą wyspy Stanom Zjednoczonym. Jednak obecna sytuacja jest bardziej skomplikowana, a duża część społeczeństwa Grenlandii jest przeciwna sprzedaży wyspy. Lars Lokke Rasmussen, były premier Danii, podkreśla, że Grenlandia nie jest na sprzedaż. Reakcje w Danii na propozycję Trumpa były zdecydowanie negatywne, a rząd duński stanowczo odrzucił możliwość sprzedaży Grenlandii.
Reakcje międzynarodowe i wewnętrzne w USA
Propozycja Trumpa spotkała się z powszechną krytyką na Zachodzie. Wielu komentatorów politycznych uważa, że jest to kolejna próba odwrócenia uwagi od problemów wewnętrznych Stanów Zjednoczonych. Incydent z 28 lutego 2025 roku, kiedy to prezydent Trump podczas rozmowy telefonicznej z prezydentem Zełenskim poruszył temat Grenlandii, dodatkowo zaostrzył sytuację. Wielu obserwatorów uważa, że Trump wykorzystuje temat Grenlandii do budowania swojego wizerunku jako niekonwencjonalnego i odważnego przywódcy.
W Stanach Zjednoczonych poparcie dla wysiłków Trumpa w sprawie Grenlandii jest stosunkowo niskie. Sondaże wskazują, że tylko 20% Amerykanów popiera zakup Grenlandii. Marco Rubio i J. D. Vance, wpływowi politycy Partii Republikańskiej, wyrażają swoje wątpliwości co do opłacalności i strategicznej wartości zakupu Grenlandii. Krytycy argumentują, że zakup Grenlandii byłby kosztowny i nie przyniosłby Stanom Zjednoczonym znaczących korzyści strategicznych.
Motywacje Trumpa i potencjalne korzyści
Motywacje Trumpa w sprawie Grenlandii są złożone i trudne do jednoznacznego określenia. Niektórzy analitycy sugerują, że prezydent Trump jest zainteresowany zasobami naturalnymi Grenlandii, takimi jak ropa naftowa, gaz ziemny i minerały. Inni uważają, że Trump chce wzmocnić obecność Stanów Zjednoczonych w regionie Arktyki, który staje się coraz bardziej strategiczny ze względu na zmiany klimatyczne i topnienie lodów. Kolejnym argumentem jest chęć pozostawienia po sobie trwałego śladu w historii jako prezydent, który dokonał niezwykłego zakupu.
Potencjalne korzyści z zakupu Grenlandii dla Stanów Zjednoczonych są ograniczone. Grenlandia jest wyspą o surowym klimacie i słabo rozwiniętej infrastrukturze. Koszty związane z utrzymaniem i rozwojem Grenlandii byłyby ogromne. Ponadto, zakup Grenlandii mógłby pogorszyć stosunki Stanów Zjednoczonych z Danią i innymi krajami nordyckimi. Warto zauważyć, że Grenlandia posiada strategiczne znaczenie militarne, ale Stany Zjednoczone już posiadają bazę lotniczą Thule na Grenlandii, która służy jako wczesny system ostrzegania.
Podsumowując, próba zakupu Grenlandii przez prezydenta Trumpa jest kontrowersyjną inicjatywą, która wywołała negatywne reakcje na Zachodzie. Historia Grenlandii, od osadnictwa wikingów po współczesne dylematy suwerenności, pokazuje, że wyspa ta zawsze była przedmiotem zainteresowania i sporów. Przyszłość Grenlandii pozostaje niepewna, ale jedno jest pewne: temat ten będzie nadal budził emocje i dyskusje na arenie międzynarodowej. Zrozumienie kontekstu historycznego i politycznego jest kluczowe do oceny tej sytuacji.
