Wielka Brytania od dziesięcioleci zmaga się z paradoksem, który można określić mianem “affluenzy” – stanu, w którym postrzegane bogactwo kraju nie odpowiada jego rzeczywistym możliwościom ekonomicznym. Ten problem, sięgający korzeniami lat 60. XX wieku, został znacząco pogłębiony przez decyzję o brexicie, co skutkuje trudnościami w finansowaniu kluczowych obszarów, takich jak służba zdrowia i obrona narodowa. Artykuł analizuje przyczyny i konsekwencje tego zjawiska, przedstawiając perspektywę ekonomiczną i polityczną.
Historia “chorego człowieka Europy” i narodziny affluenzy
Już w latach 60. XX wieku Wielka Brytania była postrzegana jako “chory człowiek Europy”, borykając się z problemami gospodarczymi i niską produktywnością. W tamtym okresie kraj zmagał się z wysoką inflacją, strajkami i spadkiem konkurencyjności na arenie międzynarodowej. Mimo tych trudności, utrzymywał się wizerunek imperium, co prowadziło do rozbieżności między percepcją a rzeczywistością. Ta rozbieżność, z czasem, przekształciła się w “affluenzę” – współczesną chorobę gospodarczą, charakteryzującą się łączeniem zobowiązań bogatego kraju z możliwościami kraju mniej zamożnego.
Wielka Brytania, mimo spadającej pozycji w globalnej gospodarce, kontynuowała politykę wysokich wydatków, często nieadekwatnych do realnych dochodów. Dotyczyło to zarówno wydatków na obronność, jak i na rozbudowany system świadczeń socjalnych. Ten model, choć popularny wśród wyborców, okazał się długoterminowo niezrównoważony. Dodatkowo, utrzymywanie wizerunku potęgi wpływało na oczekiwania społeczne, utrudniając wdrażanie reform i oszczędności.
Brexit jako katalizator problemów gospodarczych
Decyzja o opuszczeniu Unii Europejskiej w 2016 roku, a następnie jej pełne wdrożenie, okazały się katalizatorem pogłębiających się problemów gospodarczych Wielkiej Brytanii. “Ostrzeżenia, że Wielka Brytania stanie się przez brexit biedniejsza, sprawdziły się”, jak zauważa The Economist. Brexit doprowadził do ograniczenia handlu z UE, wzrostu kosztów importu i eksportu oraz spadku inwestycji zagranicznych. Skutkiem tego jest spowolnienie wzrostu gospodarczego i pogorszenie sytuacji finansów publicznych.
Sir Keir Starmer, lider Partii Pracy, podkreśla, że skutki brexitu są odczuwalne w codziennym życiu obywateli. Zauważa, że wyborcy zaczynają kwestionować, dlaczego ulice “szóstej najbogatszej gospodarki świata” wyglądają tak fatalnie. Ta frustracja wynika z rozbieżności między obietnicami zwolenników brexitu a rzeczywistymi konsekwencjami tej decyzji. Centre for British Progress przeprowadziło analizy wskazujące na negatywny wpływ brexitu na różne sektory gospodarki, w tym na rolnictwo, rybołówstwo i przemysł.
Konsekwencje affluenzy i brexitu: Finansowanie służby zdrowia i obrony
Pogorszenie sytuacji gospodarczej, wynikające z affluenzy i pogłębione przez brexit, ma bezpośredni wpływ na finansowanie kluczowych obszarów, takich jak służba zdrowia i obrona narodowa. National Health Service (NHS) boryka się z chronicznym niedofinansowaniem, co prowadzi do długich kolejek do lekarzy, braku personelu i pogorszenia jakości opieki medycznej. Rząd Wielkiej Brytanii, mimo deklaracji, nie jest w stanie zapewnić NHS wystarczających środków finansowych, ze względu na ograniczone dochody budżetowe.
Podobnie sytuacja wygląda w przypadku wydatków na obronność. Wielka Brytania, jako członek NATO, zobowiązana jest do utrzymywania określonego poziomu wydatków na obronę. Jednak, ze względu na problemy gospodarcze, realizacja tych zobowiązań staje się coraz trudniejsza. Dodatkowo, kraj musi liczyć się z koniecznością wypłacania wysokich odszkodowań związanych z umowami handlowymi i inwestycjami, które zostały zerwane w wyniku brexitu. Szacuje się, że koszty związane z brexitem mogą sięgnąć 12 miliardów funtów, co stanowi równowartość około 58 miliardów 170 milionów złotych.
Skala problemu: Liczby i fakty
Rozbieżność między postrzeganym a rzeczywistym bogactwem Wielkiej Brytanii jest widoczna w wielu obszarach życia. Przeciętny Brytyjczyk, mimo wysokich zarobków, często boryka się z problemami finansowymi, takimi jak wysokie koszty życia, zadłużenie i brak oszczędności. Według badań, około 96% Brytyjczyków odczuwa stres związany z finansami. Dodatkowo, nierówności społeczne w Wielkiej Brytanii są jednymi z najwyższych w Europie.
Przykładowo, średni dochód roczny w Wielkiej Brytanii wynosi około 30 tysięcy funtów, co odpowiada około 145 tysiącom złotych. Jednak, koszty utrzymania, zwłaszcza w dużych miastach, są bardzo wysokie. Przeciętny koszt wynajmu mieszkania w Londynie wynosi około 12 tysięcy funtów rocznie, co stanowi równowartość około 58 tysięcy złotych. Te liczby ilustrują, jak trudno jest wielu Brytyjczykom utrzymać godny poziom życia, mimo pozornie wysokich zarobków. Brexit dodatkowo pogorszył sytuację, prowadząc do wzrostu cen żywności i innych towarów.
Prognozy na przyszłość: Affluenza w 2070 roku
Prognozy na przyszłość nie są optymistyczne. Eksperci przewidują, że affluenza brytyjska będzie się pogłębiać w kolejnych latach, zwłaszcza w kontekście starzejącego się społeczeństwa i rosnących kosztów opieki zdrowotnej. Jeśli Wielka Brytania nie podejmie zdecydowanych działań w celu poprawy swojej konkurencyjności i zrównoważenia finansów publicznych, może czekać ją stagnacja gospodarcza i dalszy spadek poziomu życia. Brexit, w tym scenariuszu, będzie odgrywał kluczową rolę, utrudniając wdrażanie reform i oszczędności.
W 2070 roku Wielka Brytania może być postrzegana jako kraj, który stracił swoją pozycję w globalnej gospodarce, a jego obietnice bogactwa i potęgi okażą się iluzją. Konieczne jest przeprowadzenie głębokiej refleksji nad modelem gospodarczym i politycznym, aby znaleźć rozwiązania, które pozwolą Wielkiej Brytanii wyjść z kryzysu i zapewnić swoim obywatelom godny poziom życia. Przyszłość Wielkiej Brytanii zależy od tego, czy uda się przezwyciężyć affluenzę i wykorzystać potencjał kraju w nowej rzeczywistości po brexicie.
