Ogłoszono we wtorek, 6 grudnia 2025 roku, alerty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) dla mieszkańców powiatu kłodzkiego (woj. dolnośląskie), powiatu krotoszyńskiego, Poznania i Kalisza (woj. wielkopolskie), powiatu żywieckiego (woj. śląskie) oraz powiatu łaskiego (woj. łódzkie). Alert dotyczy prognozowanego pogorszenia jakości powietrza i przekroczenia dopuszczalnych norm stężenia pyłu zawieszonego PM10. RCB zaleca ograniczenie aktywności na zewnątrz, szczególnie osobom wrażliwym, takim jak dzieci, osoby starsze i chorzy.
Co to jest PM10 i dlaczego jest niebezpieczny?
Pył zawieszony PM10 to mieszanina drobnych cząstek stałych i kropelek cieczy, które znajdują się w powietrzu. Ogłoszono ostrzeżenie właśnie ze względu na ten rodzaj zanieczyszczenia. Frakcja PM10 obejmuje cząsteczki o średnicy nieprzekraczającej 10 mikrometrów, co oznacza, że są one na tyle małe, że z łatwością przedostają się do dróg oddechowych, a następnie do krwiobiegu. Skład PM10 jest bardzo zróżnicowany i może zawierać związki siarki, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, metale ciężkie, dioksyny, alergeny, pyłki roślin i zarodniki grzybów. Ogłoszono, że długotrwała ekspozycja na PM10 może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.
Według danych Airly, pył PM10 zawiera substancje o działaniu rakotwórczym i znacząco obciąża układ oddechowy. Długotrwałe narażenie na jego działanie może powodować kaszel, duszności, świszczący oddech, a w skrajnych przypadkach prowadzić do rozwoju astmy lub zaostrzenia istniejących chorób płuc. Nawet krótkotrwałe przekroczenia norm stężenia PM10 nie są obojętne dla organizmu, szczególnie w okresie mrozów, kiedy dodatkowo odczuwalne jest suche i zimne powietrze. Ogłoszono, że sytuacja jest poważna i wymaga zachowania ostrożności.
Kiedy i dlaczego dochodzi do wysokich stężeń PM10?
Wysokie stężenia PM10 najczęściej występują w okresie zimowym, zwłaszcza podczas bezwietrznej pogody i silnych mrozów. Takie warunki atmosferyczne sprzyjają kumulacji zanieczyszczeń, które zamiast się rozpraszać, utrzymują się nisko nad ziemią. Źródłem PM10 jest spalanie paliw węgla i drewna w domowych piecach, emisje przemysłowe, ruch samochodowy oraz pył unoszony z dróg. Ogłoszono, że obecna sytuacja jest wynikiem połączenia niekorzystnych warunków atmosferycznych i lokalnych źródeł zanieczyszczeń.
IMGW (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej) monitoruje na bieżąco jakość powietrza i prognozuje jego zmiany. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), dobowe stężenie PM10 nie powinno przekraczać 50 mikrogramów na metr sześcienny, a średnia roczna – 20 mikrogramów. Ogłoszono, że alarmy smogowe uruchamiane są dopiero przy znacznie wyższych wartościach, co pokazuje, że powietrze może być zanieczyszczone nawet wtedy, gdy nie obowiązuje oficjalny alert. Airly informuje, że powiadomienia o złej jakości powietrza uruchamiane są, gdy dobowe stężenie PM10 osiąga poziom 200 mikrogramów na metr sześcienny.
Skutki alertu RCB i zalecenia dla mieszkańców
Ogłoszono alert RCB, co oznacza, że mieszkańcy objętych nim regionów powinni ograniczyć aktywność fizyczną na zewnątrz, szczególnie bieganie i długotrwałe spacery. Osoby z chorobami układu oddechowego, serca, dzieci i osoby starsze powinny unikać przebywania na zewnątrz, jeśli to możliwe. Zaleca się również zamknięcie okien i wietrzenie pomieszczeń w godzinach, gdy stężenie PM10 jest najniższe. Władze lokalne mogą podjąć dodatkowe działania, takie jak ograniczenie ruchu samochodowego lub wprowadzenie bezpłatnego transportu publicznego.
Ogłoszono, że służby monitorują sytuację na bieżąco i w razie potrzeby mogą rozszerzyć obszar objęty alertem. Ważne jest, aby śledzić komunikaty RCB i IMGW oraz stosować się do zaleceń. Długotrwałe narażenie na zanieczyszczone powietrze może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia, dlatego należy podjąć odpowiednie środki ostrożności. Ogłoszono, że sytuacja jest dynamiczna i wymaga ciągłego monitoringu.
Obecna sytuacja jest kolejnym sygnałem alarmowym, wskazującym na potrzebę podjęcia zdecydowanych działań na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce. Konieczne jest inwestowanie w odnawialne źródła energii, termomodernizację budynków oraz rozwój transportu publicznego. Ogłoszono, że walka ze smogiem to wyzwanie, które wymaga zaangażowania wszystkich – władz, przedsiębiorców i mieszkańców.
Ogłoszono również ostrzeżenia pogodowe dotyczące silnych opadów śniegu, które mogą utrudnić komunikację i zwiększyć ryzyko wypadków. RCB apeluje o ostrożność i unikanie niepotrzebnych podróży. Prognozy wskazują na utrzymywanie się mroźnej pogody w najbliższych dniach, co może przyczynić się do dalszego pogorszenia jakości powietrza. Ogłoszono, że sytuacja jest poważna i wymaga odpowiedzialnego podejścia.
Warto pamiętać, że jakość powietrza ma bezpośredni wpływ na nasze zdrowie i samopoczucie. Dlatego ważne jest, aby dbać o środowisko i podejmować działania, które przyczyniają się do poprawy jakości powietrza. Ogłoszono, że każdy z nas może mieć wpływ na tę sytuację, poprzez świadome wybory i odpowiedzialne zachowania.
