W Polsce, w drugim kwartale 2026 roku, rozpocznie się kolejny nabór wniosków w ramach programu “Moja Woda”, mającego na celu wsparcie finansowe dla osób fizycznych inwestujących w przydomowe systemy gromadzenia i wykorzystania deszczówki. Program ten, kontynuowany z sukcesem od 2020 roku, stanowi istotny element strategii adaptacji do zmian klimatycznych i zwiększenia retencji wodnej na terenie kraju. Nawet niewielkie inwestycje w mikroretencję, podejmowane na poziomie indywidualnych gospodarstw domowych, mogą przynieść znaczące korzyści dla środowiska.
Mikroretencja w praktyce: Jak działa program “Moja Woda”?
Program “Moja Woda” jest finansowany z Funduszu Europejskiego na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) i realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Celem programu jest promowanie rozwiązań zwiększających retencję wody deszczowej na terenach prywatnych, co w efekcie ogranicza odpływ wody do kanalizacji deszczowej i zmniejsza ryzyko lokalnych podtopień. Właściciele, współwłaściciele oraz użytkownicy wieczysti nieruchomości mogą ubiegać się o dofinansowanie na zakup i montaż instalacji do gromadzenia i wykorzystania deszczówki.
Koszty kwalifikowane w ramach programu obejmują m.in. zakup i montaż zbiorników na deszczówkę, systemów filtracji, pomp oraz elementów niezbędnych do wykorzystania zgromadzonej wody do celów nieagresywnych, takich jak podlewanie ogrodu, spłukiwanie toalet czy pranie. Warto zaznaczyć, że kwalifikowalność kosztów rozpoczyna się od 1 lipca 2024 roku, co oznacza, że inwestycje rozpoczęte przed tą datą nie będą uwzględniane przy rozpatrywaniu wniosków. Nawet proste systemy, takie jak beczki na deszczówkę połączone z systemem nawadniania, mogą kwalifikować się do dofinansowania.
Program “Moja Woda” jest kontynuacją inicjatyw z lat 2020, 2021 i 2023, które cieszyły się dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców Polski. W poprzednich edycjach programu, w 2020 roku, 2021 roku oraz 2023 roku, na realizację inwestycji przeznaczono odpowiednio 130 mln zł, 173 mln zł oraz 8000 zł na jeden projekt. Nawet w obliczu zmieniających się warunków klimatycznych, program ten pozostaje kluczowym narzędziem wspierającym adaptację do suszy i powodzi.
Dofinansowanie i zasady kwalifikacji
Możliwość uzyskania dofinansowania do 90% kosztów kwalifikowanych instalacji stanowi istotny argument dla potencjalnych beneficjentów. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 6000 zł. Wysokość dofinansowania jest uzależniona od spełnienia określonych kryteriów, w tym od efektywności systemu w zakresie gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej. Nawet niewielka inwestycja, wsparta dofinansowaniem, może przynieść wymierne korzyści ekonomiczne i ekologiczne.
Instalacje objęte programem muszą spełniać określone wymagania techniczne. Jak podkreśla NFOŚiGW, “”Instalacje powinny gwarantować zbieranie wody z powierzchni nieprzepuszczalnej oraz wykorzystywać wodę w taki sposób, by nie było konieczności jej odprowadzania poza terennieruchomości, w tym dokanalizacji deszczowej””. To oznacza, że system musi być zaprojektowany w taki sposób, aby zgromadzona woda była w pełni wykorzystywana na terenie nieruchomości, minimalizując obciążenie sieci kanalizacyjnej. W praktyce oznacza to, że systemy muszą być efektywne i dostosowane do indywidualnych potrzeb gospodarstwa domowego.
Program “Moja Woda” nie tylko wspiera inwestycje w mikroretencję, ale również promuje świadomość ekologiczną wśród mieszkańców. Zwiększenie retencji wody deszczowej przyczynia się do ograniczenia zużycia wody pitnej, poprawy jakości wód powierzchniowych oraz ochrony przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych. Nawet w krótkim okresie czasu, program ten może przynieść znaczące korzyści dla środowiska i lokalnych społeczności.
Skutki i perspektywy programu “Moja Woda”
Wprowadzenie programu “Moja Woda” i jego kolejne edycje mają realny wpływ na zwiększenie retencji wodnej w Polsce. Szacuje się, że jeden zainstalowany system może zgromadzić nawet 2 m sześc. wody deszczowej. Nawet przy założeniu, że tylko niewielki odsetek gospodarstw domowych zdecyduje się na instalację, efekt skumulowany może być znaczący. Zwiększenie retencji wodnej przyczynia się do zmniejszenia ryzyka powodzi, poprawy jakości wód gruntowych oraz ograniczenia zużycia wody pitnej.
Program “Moja Woda” wpisuje się w szerszy kontekst działań mających na celu adaptację do zmian klimatycznych. Zmiany klimatyczne powodują coraz częstsze występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak susze i powodzie. Zwiększenie retencji wodnej jest jednym z kluczowych elementów strategii adaptacji, pozwalającym na minimalizację skutków tych zjawisk. Nawet niewielkie zmiany w sposobie gospodarowania wodą mogą przynieść znaczące korzyści dla środowiska i społeczeństwa.
W przyszłości można spodziewać się dalszego rozwoju programu “Moja Woda” i wprowadzenia nowych rozwiązań wspierających mikroretencję. Możliwe jest rozszerzenie zakresu dofinansowania na inne elementy infrastruktury wodnej, takie jak ogrody deszczowe czy zielone dachy. Nawet innowacyjne rozwiązania, takie jak wykorzystanie sztucznej inteligencji do optymalizacji systemów gromadzenia i wykorzystania deszczówki, mogą znaleźć zastosowanie w przyszłych edycjach programu.
Program “Moja Woda” stanowi przykład skutecznej polityki środowiskowej, która angażuje obywateli w działania na rzecz ochrony środowiska. Wspieranie mikroretencji na poziomie indywidualnych gospodarstw domowych jest kluczowym elementem strategii adaptacji do zmian klimatycznych i budowania odporności na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych. Nawet w obliczu globalnych wyzwań, lokalne inicjatywy mogą przynieść wymierne korzyści dla środowiska i społeczeństwa.
