4 lutego 2026 roku zapadła historyczna data dla energetyki europejskiej – czechy oficjalnie zakończyły wydobycie węgla kamiennego. Ten moment oznacza, że czechy stały się pierwszym państwem członkowskim Unii Europejskiej, które całkowicie wycofało się z eksploatacji tego surowca. Decyzja ta, choć podyktowana ekonomią i troską o środowisko, niesie ze sobą poważne konsekwencje społeczne i gospodarcze dla regionu Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego. Polska pozostaje obecnie jedynym krajem w UE, który nadal prowadzi wydobycie węgla kamiennego.
Historia i Przyczyny Zamknięcia Kopalń w Czechach
Wydobycie węgla w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim ma bogatą, sięgającą końca XVIII wieku historię. Region ten, dzięki inwestycjom m.in. rodziny Rothschildów, stał się jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych Austro-Węgier. Po II wojnie światowej, a zwłaszcza po 1948 roku, znaczenie regionu wzrosło, jednak po transformacji ustrojowej w 1989 roku, rozpoczęła się stopniowa likwidacja kopalń. W 1989 roku wydobyto tam 35 mln ton węgla, a w 2025 roku produkcja spadła do zaledwie 1,2 mln ton. Niskie ceny węgla na rynkach światowych oraz brak opłacalności ekonomicznej wydobycia, w połączeniu z dążeniem do transformacji gospodarczej, doprowadziły do ostatecznej decyzji o zakończeniu eksploatacji. Można powiedzieć, że „niewidzialna ręka rynku” wydała swój wyrok.
Kopalnia CzSM w Stonawie była ostatnią działającą kopalnią węgla kamiennego w Czechach. Wydobycie w CzSM rozpoczęło się w 1968 roku, a jej głębokość sięgała 570 metrów. Zakończenie wydobycia w CzSM symbolizuje koniec pewnej epoki w historii czechy i regionu.
Skutki Społeczne i Gospodarcze: Utrata Pracy i Transformacja Regionu
Zakończenie wydobycia węgla kamiennego w Czechach wiąże się z utratą pracy dla około 750 górników. Dodatkowo, do 28 lutego 2026 roku zwolnionych zostanie kolejnych 150 osób. To poważny problem społeczny, który wymaga podjęcia działań mających na celu przekwalifikowanie zawodowe i znalezienie nowych miejsc pracy dla byłych górników. Stowarzyszenie Świętej Barbary aktywnie wspiera rodziny górnicze, oferując pomoc finansową na edukację dzieci, rozwój talentów i pobyty zdrowotne. “— Stowarzyszenie daje dzieciom pieniądze na naukę, kółka zainteresowań, rozwój talentów i na pobyty zdrowotne — powiedziała rzeczniczka OKD.”
W szczytowym okresie, w 1989 roku, w kopalniach Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego pracowało około 100 tysięcy osób. Liczba ta spadła do 50 tysięcy w połowie lat 90. XX wieku. Obecnie, wraz z zamknięciem ostatniej kopalni, liczba zatrudnionych w sektorze górniczym jest minimalna. Konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej transformacji gospodarczej regionu, aby stworzyć nowe miejsca pracy i zapewnić przyszłość jego mieszkańcom.
Tragiczne Wydarzenia w Historii Czechy Górniczej
Historia wydobycia węgla w Czechach naznaczona jest licznymi tragediami. Już w 1894 roku w kopalni doszło do katastrofy, w której zginęło 235 górników. W 1910 roku w kopalni Dukla wybuchł pożar, pochłaniający życie 108 osób. W 2018 roku, 20 grudnia, w kopalni Paskov doszło do wybuchu metanu na głębokości 880 metrów, w wyniku którego zginęło 13 górników. Te tragiczne wydarzenia przypominają o ogromnym ryzyku związanym z pracą w kopalniach i o poświęceniu górników.
Warto przypomnieć anegdotę z 2018 roku, kiedy to młoda para postanowiła pobrać ślub w najgłębszym miejscu na świecie. “— Pan młody miał czarne, a panna młoda białe drelichy. W obecności notariusza podpisano wniosek o wpisanie do Księgi Rekordów Guinnessa ślubu i gry na skrzypcach w najgłębszym miejscu na świecie — powiedziała Czerna Dvorzakova.” To wydarzenie, choć nietypowe, pokazuje silną więź mieszkańców regionu z tradycją górniczą.
Czechy i Polska: Dwa Różne Scenariusze Energetyczne
Zakończenie wydobycia węgla kamiennego w Czechach stawia Polskę w wyjątkowej sytuacji. Polska pozostaje obecnie jedynym krajem Unii Europejskiej, który nadal prowadzi eksploatację tego surowca. Decyzja czechy o rezygnacji z węgla kamiennego jest częścią szerszego trendu w Europie, który zmierza w kierunku odnawialnych źródeł energii i redukcji emisji gazów cieplarnianych. Czechy, poprzez zakończenie wydobycia węgla, demonstrują swoje zaangażowanie w walkę ze zmianami klimatycznymi.
Transformacja energetyczna w Polsce jest procesem znacznie bardziej złożonym niż w Czechach. Polska posiada duże zasoby węgla kamiennego i jest silnie uzależniona od tego surowca w produkcji energii. Jednak presja międzynarodowa i rosnące koszty związane z emisją dwutlenku węgla zmuszają Polskę do poszukiwania alternatywnych źródeł energii. Przyszłość energetyki w Polsce zależy od skutecznej dywersyfikacji źródeł energii i inwestycji w odnawialne technologie.
Zakończenie wydobycia węgla kamiennego w Czechach to ważny krok w kierunku zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska. To również sygnał dla innych krajów, że transformacja energetyczna jest możliwa i konieczna. Czechy, stając się pierwszym krajem UE bez wydobycia węgla kamiennego, wyznacza nowy standard dla polityki energetycznej w Europie.
