Karkonoski Park Narodowy wydał ostrzeżenie dotyczące niebezpiecznego zjawiska meteorologicznego zwanego “białą ciemnością” (whiteout). Zjawisko to, szczególnie intensywne w rejonie Śnieżnych Kotłów i okolic Szrenicy, stanowi poważne zagrożenie dla turystów, dezorientując i utrudniając orientację w terenie. Brak wyraźnych punktów odniesienia i jednolity, biały krajobraz mogą prowadzić do niebezpiecznych sytuacji w górach.
Zjawisko Whiteout: Co to jest i jak powstaje?
Whiteout, czyli “biała ciemność”, to zjawisko optyczne powstające w wyniku specyficznych warunków atmosferycznych. Kluczowym czynnikiem jest brak kontrastu pomiędzy śniegiem a niebem, często potęgowany przez gęstą mgłę lub zamieć. W takich warunkach mózg ludzki traci zdolność do prawidłowej oceny odległości, kierunku i nachylenia terenu. Zjawisko to jest szczególnie niebezpieczne w górach, gdzie nawet niewielki błąd w ocenie może prowadzić do upadku lub zgubienia się. Podobne warunki atmosferyczne występują również na obszarach polarnych, gdzie whiteout jest dobrze znanym zagrożeniem.
Powstawanie whiteout jest ściśle związane z odbijaniem światła od śniegu. Śnieg, pokryty drobnymi kryształkami lodu, odbija niemal całe padające na niego światło. W połączeniu z brakiem cieni i jednolitym kolorem nieba, tworzy to wrażenie jednolitej, białej przestrzeni. W efekcie zmysł wzroku przestaje dostarczać wiarygodnych informacji o otoczeniu. Dodatkowo, mgła lub zamieć ograniczają widoczność, pogłębiając dezorientację. Zjawisko to może wystąpić nawet przy stosunkowo dobrej pogodzie, jeśli występuje silna mgła lub opady śniegu.
Karkonoski Park Narodowy ostrzega: Gdzie i kiedy występuje zagrożenie?
Obecnie największe zagrożenie występuje w Karkonoskim Parku Narodowym, szczególnie w rejonie Śnieżnych Kotłów i w okolicach Szrenicy. Te obszary charakteryzują się specyficzną topografią, która sprzyja powstawaniu whiteout. Śnieżne Kotły, będące rozległą kotliną otoczoną stromymi zboczami, są szczególnie podatne na gromadzenie się mgły i śniegu. Okolice Szrenicy, ze względu na swoją wysokość i ekspozycję na wiatr, również często doświadczają trudnych warunków atmosferycznych. Karkonoski Park Narodowy regularnie monitoruje warunki pogodowe i ostrzega turystów przed potencjalnym zagrożeniem.
Na dzień dzisiejszy, 6 grudnia 2025 roku, Karkonoski Park Narodowy wydał ostrzeżenie drugiego stopnia przed whiteout. Oznacza to, że zjawisko jest prawdopodobne i może stanowić poważne zagrożenie dla osób przebywających w górach. Park apeluje do turystów o zachowanie szczególnej ostrożności i rozważenie rezygnacji z wędrówek w rejonach narażonych na whiteout. W przypadku konieczności przebywania w górach, zaleca się korzystanie z mapy, kompasu lub GPS oraz poruszanie się w grupie. Należy również pamiętać o odpowiednim ubraniu i wyposażeniu, w tym o okularach przeciwsłonecznych i ciepłej odzieży.
Skutki Whiteout: Dezorientacja i niebezpieczne sytuacje
Skutki whiteout mogą być bardzo poważne. Dezorientacja, będąca głównym objawem tego zjawiska, prowadzi do błędów w ocenie odległości i kierunku. Turysta może stracić orientację w terenie i zboczyć z trasy, co zwiększa ryzyko zgubienia się. Dodatkowo, brak punktów odniesienia utrudnia ocenę nachylenia terenu, co może prowadzić do upadków i kontuzji. W skrajnych przypadkach whiteout może doprowadzić do hipotermii, czyli wychłodzenia organizmu.
Doświadczenia turystów, którzy zetknęli się z whiteout, są często przerażające. “Nie jest miło tego doświadczyć” – relacjonuje jeden z wędrowców. Inny dodaje: “Błędnik szaleje i niemiłe odczucie marszu w miejscu”. Kolejny turysta opisuje, że “Umysł zaczął mi mieszać w głowie”. Te wypowiedzi świadczą o tym, jak silny wpływ na psychikę może mieć whiteout. Zjawisko to wywołuje uczucie dezorientacji, niepokoju i paniki, co dodatkowo utrudnia podejmowanie racjonalnych decyzji.
Whiteout stanowi szczególne zagrożenie dla osób niedoświadczonych lub nieprzygotowanych. Turyści, którzy nie posiadają odpowiednich umiejętności nawigacyjnych i nie znają zasad bezpieczeństwa w górach, są szczególnie narażeni na niebezpieczne sytuacje. Dlatego Karkonoski Park Narodowy apeluje o odpowiedzialne planowanie wędrówek i dostosowanie ich do panujących warunków pogodowych. W przypadku wystąpienia whiteout, należy bezwzględnie przerwać wędrówkę i szukać schronienia. W razie potrzeby, należy skontaktować się z służbami ratowniczymi.
Karkonoski Park Narodowy a zmiany klimatyczne: Wpływ na częstotliwość whiteout
Choć whiteout jest zjawiskiem naturalnym, zmiany klimatyczne mogą wpływać na jego częstotliwość i intensywność. Wzrost temperatury powietrza prowadzi do zwiększenia parowania wody, co z kolei sprzyja powstawaniu mgły. Dodatkowo, zmiany w cyrkulacji atmosferycznej mogą powodować częstsze występowanie opadów śniegu. Połączenie tych czynników może zwiększyć ryzyko wystąpienia whiteout w Karkonoskim Parku Narodowym. Badania wskazują, że w ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby dni z mgłą w górach, co może być związane ze zmianami klimatycznymi.
Karkonoski Park Narodowy prowadzi monitoring warunków atmosferycznych i analizuje wpływ zmian klimatycznych na środowisko górskie. Park podejmuje działania mające na celu ochronę ekosystemu górskiego i minimalizację negatywnych skutków zmian klimatycznych. Ważnym elementem tych działań jest edukacja turystów i podnoszenie świadomości na temat zagrożeń związanych z whiteout. Park regularnie publikuje ostrzeżenia i porady dla turystów, a także organizuje szkolenia z zakresu bezpieczeństwa w górach. Karkonoski Park Narodowy współpracuje również z naukowcami i innymi instytucjami w celu opracowania skutecznych strategii adaptacji do zmian klimatycznych.
Zjawisko whiteout w Karkonoskim Parku Narodowym jest poważnym zagrożeniem dla turystów. Należy pamiętać o zachowaniu ostrożności i przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa w górach. W przypadku wystąpienia whiteout, należy bezwzględnie przerwać wędrówkę i szukać schronienia. Karkonoski Park Narodowy apeluje o odpowiedzialne planowanie wędrówek i dostosowanie ich do panujących warunków pogodowych.
