28 stycznia 2026 roku Polska oficjalnie zniosła czerwoną strefę Afrykańskiego Pomoru Świń (ASF), co stanowi istotny krok w walce z tą chorobą. Decyzja ta, oparta na wniosku Głównego Lekarza Weterynarii do Komisji Europejskiej (KE), dotyczy obszarów w województwie zachodniopomorskim, a konkretnie powiatów gryfickiego, kołobrzeskiego, goleniowskiego, stargardzkiego i łobeskiego. Mimo zniesienia strefy, zagrożenie związane z ASF pozostaje wysokie i wymaga dalszych działań prewencyjnych.
Koniec czerwonej strefy – co doprowadziło do tej decyzji?
Zniesienie czerwonej strefy ASF nastąpiło na podstawie pozytywnej oceny sytuacji epidemiologicznej przez Komisję Europejską. Główny Lekarz Weterynarii złożył wniosek o zmianę regionalizacji w związku z ASF, argumentując go poprawą stanu zdrowia populacji świń i dzików na obszarach dotkniętych chorobą. Decyzja ta jest wynikiem intensywnych działań prowadzonych przez Główny Inspektorat Weterynarii oraz lokalne służby weterynaryjne. Jak potwierdza Główny Lekarz Weterynarii, “Na podstawie wniosku złożonego przez Głównego Lekarza Weterynarii do KE o dokonanie zmian w regionalizacji ustanowionej w Polsce w związku z ASF, z dniem 28 stycznia br. został zniesiony obszar objęty ograniczeniami III (tzw. czerwona strefa) w województwie zachodniopomorskim w powiatach gryfickim, kołobrzeskim, goleniowskim, stargardzkim i łobeskim. W związku z powyższym, od 28 stycznia na terytorium Polski nie ma w żadnym z województw czerwonych stref”.
Warto podkreślić, że sytuacja epidemiologiczna w Polsce w 2025 roku była napięta. Odnotowano znaczny wzrost liczby przypadków ASF zarówno u świń, jak i u dzików. W związku z tym, zniesienie czerwonej strefy nie oznacza całkowitego wyeliminowania zagrożenia. Konieczne jest kontynuowanie monitoringu, wdrażanie środków zapobiegawczych i edukacja rolników na temat ASF.
Skutki zniesienia czerwonej strefy i dalsze działania
Zniesienie czerwonej strefy ASF ma istotne konsekwencje dla rolników i sektora rolnego w Polsce. Przede wszystkim, umożliwia wznowienie normalnej działalności gospodarczej na obszarach wcześniej objętych ograniczeniami. Jednakże, w związku z utrzymującym się ryzykiem wystąpienia ASF, konieczne jest kontynuowanie działań mających na celu ochronę populacji świń. Do najważniejszych z nich należą wznowienie odstrzału sanitarnego dzików, budowa barier ograniczających migrację dzików oraz intensyfikacja kontroli weterynaryjnych.
Odstrzał sanitarny dzików jest kluczowym elementem strategii zwalczania ASF. Pozwala na ograniczenie populacji zwierząt, które mogą być nosicielami wirusa i przyczyniać się do jego rozprzestrzeniania. Budowa barier ograniczających migrację dzików ma na celu zapobieganie przenoszeniu się wirusa na nowe obszary. Kontrole weterynaryjne mają zapewnić wczesne wykrywanie przypadków ASF i szybkie reagowanie na zagrożenie.
Wpływ ASF na gospodarkę – straty finansowe i perspektywy
Afrykański pomór świń wywołał poważne straty finansowe dla polskiego rolnictwa. Szacuje się, że straty te przekroczyły 20 mld zł. Oprócz bezpośrednich strat związanych z likwidacją chorych zwierząt, ASF spowodował również spadek eksportu produktów wieprzowych i ograniczenie inwestycji w sektorze rolno-spożywczym. W 2025 roku, w związku z epidemią ASF, zlikwidowano 3429 ognisk choroby. Ponadto, wydano 106 mln zł na działania związane z zwalczaniem ASF.
Zniesienie czerwonej strefy ASF może przyczynić się do poprawy sytuacji finansowej rolników i sektora rolnego. Wznowienie eksportu produktów wieprzowych i zwiększenie inwestycji w sektorze rolno-spożywczym mogą pomóc w odbudowie gospodarki. Jednakże, konieczne jest dalsze wsparcie dla rolników i inwestycje w infrastrukturę weterynaryjną. Szacuje się, że w Polsce utrzymuje się około 19,2 tys. hodowli świń. Ważne jest, aby zapewnić im odpowiednie warunki do prowadzenia działalności i ochronę przed zagrożeniami epidemiologicznymi.
Monitoring i prewencja – klucz do sukcesu w walce z ASF
Pomimo zniesienia czerwonej strefy, monitoring i prewencja pozostają kluczowe w walce z ASF. Główny Inspektorat Weterynarii prowadzi regularne badania próbek pobranych od świń i dzików w celu wczesnego wykrywania wirusa. Ponadto, prowadzone są działania edukacyjne skierowane do rolników i myśliwych, mające na celu zwiększenie świadomości na temat ASF i promowanie dobrych praktyk hodowlanych i łowieckich. W 2025 roku odnotowano 937 przypadków ASF u dzików. Ważne jest, aby rolnicy przestrzegali zasad bioasekuracji i dbali o higienę w swoich gospodarstwach.
Myśliwi powinni przestrzegać zasad bezpiecznego pozyskiwania i utylizacji tusz dzików. Należy unikać kontaktu z chorymi zwierzętami i zgłaszać wszelkie podejrzenia wystąpienia ASF do służb weterynaryjnych. Ważne jest również, aby ograniczyć dostęp dzików do pasz i odpadów spożywczych, które mogą być źródłem wirusa. Szacuje się, że około 44% rolników w Polsce posiada ubezpieczenie od ASF. Wzrost liczby ubezpieczonych gospodarstw może pomóc w zmniejszeniu strat finansowych w przypadku wystąpienia choroby.
Przyszłość ASF w Polsce – perspektywy i wyzwania
Przyszłość ASF w Polsce jest niepewna. Wirus jest bardzo odporny i może przetrwać w środowisku przez długi czas. Ponadto, migracja dzików i kontakt z dzikimi zwierzętami stanowią stałe zagrożenie dla populacji świń. W związku z tym, konieczne jest kontynuowanie intensywnych działań prewencyjnych i monitoringu. Planowane jest wprowadzenie nowych środków zapobiegawczych, takich jak obowiązkowe szczepienia świń przeciwko ASF.
Szczepienia mogą pomóc w ograniczeniu rozprzestrzeniania się wirusa i zmniejszeniu strat finansowych w sektorze rolno-spożywczym. Jednakże, szczepienia nie są panaceum i powinny być stosowane w połączeniu z innymi środkami zapobiegawczymi. Konieczne jest również zwiększenie współpracy między służbami weterynaryjnymi, rolnikami i myśliwymi. Ważne jest, aby wszyscy zainteresowani byli zaangażowani w walkę z ASF i działali wspólnie na rzecz ochrony populacji świń. 10 marca 2026 roku planowana jest kolejna narada w sprawie strategii zwalczania ASF w Polsce. Koniec z ASF jest celem, do którego dążymy, ale wymaga to ciągłego wysiłku i zaangażowania.
Koniec walki z ASF nie jest jeszcze widoczny, ale zniesienie czerwonej strefy to ważny krok w dobrym kierunku. Koniec tego problemu zależy od odpowiedzialności wszystkich uczestników rynku. Koniec z ignorowaniem zagrożenia jest kluczowy dla bezpieczeństwa żywnościowego. Koniec z brakiem świadomości na temat ASF to priorytet. Koniec z lekceważeniem zasad bioasekuracji. Koniec z nielegalnym obrotem produktami wieprzowymi. Koniec z brakiem współpracy między służbami. Koniec z nadzieją na cud – tylko systematyczna praca przyniesie efekty.
