W roku 2025 odnotowano znaczący wzrost liczby wykrytych fikcyjnych faktur w Polsce, pomimo jednoczesnego spadku liczby przeprowadzonych kontroli celno-skarbowych. Ten paradoks wskazuje na zwiększoną skuteczność działań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) oraz na trafniejsze typowanie podmiotów narażonych na oszustwa podatkowe. Zjawisko to, związane z dynamicznymi zmianami w systemie podatkowym, w szczególności z wprowadzeniem Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wymaga szczegółowej analizy.
Skala Problemu: Liczby Mówią Same za Siebie
Według danych przedstawionych przez Ministerstwo Finansów, w 2025 roku wykryto ponad 376 784 fikcyjne faktury. Ta liczba stanowi wzrost o blisko 30% w porównaniu do 291 633 faktur wykrytych w roku 2024. Minister Zbigniew Stawicki podkreślił, że wzrost ten nastąpił przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby kontroli celno-skarbowych, co świadczy o poprawie efektywności działań KAS. “Wykryliśmy dokładnie 376 tys. 784 fikcyjne faktury w stosunku do 291 tys. 633 w roku 2024, co stanowi wzrost o blisko 30 proc. procent i powtarzam, przy zmniejszonej liczbie kontroli celno-skarbowych, co oznacza, że po prostu trafniej typujemy, trafiamy z procedurą kontroli celno-skarbowej tam, gdzie być powinniśmy, gdzie rzeczywiście występują celowe, zamierzone działania zmierzające do uszczuplenia należności” – powiedział minister Stawicki. Wzrost wykrytych uszczupleń podatkowych wyniósł 46% pomimo mniejszej liczby kontroli.
Kluczowe dla zrozumienia skali problemu jest fakt, że KAS w 2025 roku zidentyfikowała przypadki oszustw na łączną kwotę 200 mln zł. Wiele z tych oszustw dotyczyło firm, które próbowały wykorzystać luki w systemie podatkowym, generując fikcyjne faktury w celu obniżenia zobowiązań podatkowych. Ponadto, średnia wartość jednej fikcyjnej faktury wynosiła około 450 zł, a w niektórych przypadkach przekraczała 10 tys. zł. Warto również zauważyć, że część oszustw była realizowana w walucie obcej, w szczególności w euro – średnio 100 euro na fakturę.
Krajowy System e-Faktur (KSeF): Rewolucja w Fakturowaniu i Walka z Oszustwami
Wprowadzenie Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) jest kluczowym elementem strategii Ministerstwa Finansów mającej na celu digitalizację i usprawnienie procesu fakturowania między przedsiębiorcami. System ten, wdrażany etapami w zależności od obrotów firm, ma na celu eliminację papierowych faktur i zwiększenie transparentności transakcji. KSeF umożliwia automatyczną weryfikację faktur pod kątem poprawności danych, co znacznie utrudnia generowanie fikcyjnych dokumentów.
W 2025 roku do KSeF było podłączonych 67 tys. przedsiębiorców, którzy wystawili 11 mln faktur. System ten pozwolił na zidentyfikowanie i zablokowanie 4800 prób wystawienia fikcyjnych faktur. KSeF, mimo że wciąż w fazie wdrażania, już teraz przynosi wymierne korzyści w walce z oszustwami podatkowymi. Pełna implementacja systemu jest planowana na 2026 rok, a obowiązkowe stosowanie dla wszystkich przedsiębiorców – na 2027 rok. Wzrost wykrywalności fikcyjnych faktur w 2025 roku jest bezpośrednio związany z rozwojem i udoskonalaniem KSeF.
Przyczyny Wzrostu Wykrywalności: Skuteczniejsze Działania KAS i Trafniejsze Typowanie
Pomimo spadku liczby kontroli celno-skarbowych, KAS odnotowała wzrost wykrywalności fikcyjnych faktur. Ten paradoks jest wynikiem kilku czynników. Po pierwsze, KAS wprowadziła nowe metody analizy ryzyka, które pozwalają na trafniejsze typowanie podmiotów narażonych na oszustwa podatkowe. Po drugie, KAS wykorzystuje zaawansowane narzędzia informatyczne do monitorowania transakcji i identyfikowania podejrzanych operacji. Po trzecie, wprowadzenie KSeF umożliwiło automatyczną weryfikację faktur i wykrywanie nieprawidłowości.
Dodatkowo, KAS prowadzi intensywne działania edukacyjne skierowane do przedsiębiorców, informując ich o ryzykach związanych z generowaniem fikcyjnych faktur. W 2025 roku przeprowadzono 63 tys. spotkań z przedsiębiorcami, podczas których omówiono zasady prawidłowego fakturowania i obowiązki podatkowe. Wzrost świadomości przedsiębiorców na temat konsekwencji prawnych związanych z oszustwami podatkowymi również przyczynił się do zmniejszenia liczby prób generowania fikcyjnych faktur.
Konsekwencje dla Przedsiębiorców i Gospodarki
Wzrost wykrywalności fikcyjnych faktur ma poważne konsekwencje dla przedsiębiorców, którzy dopuszczają się oszustw podatkowych. Grożą im wysokie kary finansowe, a w niektórych przypadkach – odpowiedzialność karna. Ponadto, oszustwa podatkowe negatywnie wpływają na reputację przedsiębiorców i mogą prowadzić do utraty zaufania ze strony klientów i partnerów biznesowych.
Z drugiej strony, walka z oszustwami podatkowymi przynosi korzyści dla całej gospodarki. Zwiększa wpływy do budżetu państwa, co pozwala na finansowanie ważnych programów społecznych i inwestycji publicznych. Ponadto, eliminacja nieuczciwej konkurencji sprzyja rozwojowi uczciwych przedsiębiorców i poprawia klimat inwestycyjny. Wzrost wykrywalności fikcyjnych faktur jest więc elementem budowania silnej i stabilnej gospodarki.
Warto podkreślić, że KAS w 2025 roku skupiła się na zwalczaniu oszustw związanych z tzw. karuzelami VAT. Oszustwa te polegają na wykorzystywaniu firm zarejestrowanych w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej do unikania płacenia podatku VAT. KAS współpracuje z organami podatkowymi innych krajów w celu zwalczania tych oszustw i wymiany informacji na temat podejrzanych transakcji.
Podsumowując, wzrost wykrywalności fikcyjnych faktur w Polsce w 2025 roku jest wynikiem skuteczniejszych działań KAS, trafniejszego typowania podmiotów narażonych na oszustwa oraz wprowadzenia Krajowego Systemu e-Faktur. Zjawisko to ma poważne konsekwencje dla przedsiębiorców, ale przynosi korzyści dla całej gospodarki. KSeF, pomimo że wciąż w fazie wdrażania, już teraz odgrywa kluczową rolę w walce z oszustwami podatkowymi i zwiększaniu transparentności transakcji. Ponad wszystko, dalszy rozwój i udoskonalanie KSeF oraz intensyfikacja działań KAS są niezbędne dla zapewnienia stabilności systemu podatkowego i ochrony interesów państwa.
