6 grudnia 2025 roku w Waszyngtonie, D.C., przedstawiciele Słowacji i USA podpisali umowę międzyrządową o współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej. Informację tę potwierdził premier Słowacji, Robert Fico, w oficjalnym komunikacie wydanym w sobotę, 7 grudnia 2025 roku. Umowa ta stanowi kluczowy krok w kierunku rozbudowy słowackiej infrastruktury energetycznej i wzmocnienia strategicznego partnerstwa między oboma krajami.
Kluczowe punkty umowy i planowana inwestycja
Zgodnie z ustaleniami, Słowacja i USA wspólnie zrealizują projekt budowy nowego bloku reaktora jądrowego na terenie istniejącej elektrowni atomowej w Jaslovskich Bohunicach. Premier Fico podkreślił, że nowy blok będzie w całości własnością państwa słowackiego. Planowana moc reaktora ma wynieść blisko 1200 megawatów, co znacząco przewyższa moc obecnie eksploatowanych bloków jądrowych w kraju. To istotne zwiększenie potencjału energetycznego Słowacji.
Decyzja o wyborze amerykańskiej firmy Westinghouse jako głównego wykonawcy budowy została podjęta przez rząd Słowacji, rezygnując z procedury przetargowej. Ta decyzja spotkała się z krytyką ze strony opozycji, która szacuje koszt inwestycji na 15 miliardów euro. Rząd argumentuje, że bezpośredni wybór Westinghouse przyspieszy realizację projektu i zapewni dostęp do najnowszych technologii.
Historia energetyki jądrowej na Słowacji i obecna sytuacja
Elektrownia w Jaslovskich Bohunicach posiada bogatą historię. W latach 70. XX wieku zbudowano tam cztery bloki jądrowe, wykorzystujące technologię radziecką. Dwa najstarsze bloki zostały wyłączone i zlikwidowane latem 2025 roku, po przystąpieniu Słowacji do Unii Europejskiej. Pozostałe dwa bloki, po modernizacji w latach 2005-2006, mają funkcjonować przez kolejne 40 lat, generując 500 MW każdy. Obecnie Słowacja posiada również trzy bloki w elektrowni w Mochovcach, które stanowią ważny element krajowego systemu energetycznego.
W 2024 roku energia jądrowa pokrywała ponad 60% zapotrzebowania Słowacji na energię elektryczną. Ta wysoka zależność od atomu podkreśla strategiczne znaczenie energetyki jądrowej dla kraju. Nowa inwestycja w Jaslovskich Bohunicach ma na celu dalsze zwiększenie udziału energii jądrowej w miksie energetycznym Słowacji i zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego.
Kontekst geopolityczny i strategiczne znaczenie umowy
Podpisanie umowy między Słowacją a USA w dziedzinie energetyki jądrowej ma również wymiar geopolityczny. W kontekście zmieniającej się sytuacji energetycznej w Europie i dążenia do uniezależnienia się od rosyjskich surowców, współpraca z USA w obszarze energetyki jądrowej jest postrzegana jako strategiczny krok. Umowa ta wzmacnia pozycję Słowacji jako partnera w regionie i przyczynia się do dywersyfikacji źródeł energii.
Zaproszenie premiera Fico do Waszyngtonu przez prezydenta USA, które miało miejsce w grudniu ubiegłego roku, świadczy o wysokim priorytecie, jaki administracja amerykańska przywiązuje do współpracy z Słowacją w obszarze energetyki. Wzajemne korzyści z tej współpracy są oczywiste: dla Słowacji dostęp do nowoczesnych technologii i zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego, a dla USA – wzmocnienie wpływów w regionie i promocja amerykańskich technologii jądrowych.
Analiza finansowa i potencjalne ryzyka
Koszty budowy nowego bloku jądrowego w Jaslovskich Bohunicach szacowane na 15 miliardów euro stanowią znaczące obciążenie dla budżetu państwa słowackiego. Krytycy inwestycji zwracają uwagę na potencjalne ryzyko przekroczenia budżetu i opóźnień w realizacji projektu. Konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej analizy kosztów i korzyści oraz zapewnienie transparentności procesu inwestycyjnego.
Ponadto, należy uwzględnić ryzyko związane z bezpieczeństwem jądrowym i potencjalnymi skutkami awarii. Wymaga to wdrożenia najwyższych standardów bezpieczeństwa i regularnych kontroli. Inwestycja w nowoczesne systemy bezpieczeństwa jest kluczowa dla minimalizacji ryzyka i zapewnienia zaufania społeczeństwa.
Przyszłość energetyki jądrowej na Słowacji i rola USA
Podpisana umowa stanowi fundament dla długoterminowej współpracy między Słowacją a USA w dziedzinie energetyki jądrowej. Oczekuje się, że budowa nowego bloku w Jaslovskich Bohunicach przyczyni się do modernizacji słowackiej infrastruktury energetycznej i zwiększenia jej efektywności. Dalszy rozwój energetyki jądrowej na Słowacji będzie zależał od stabilności politycznej i ekonomicznej kraju oraz od dostępności finansowania.
Rola USA w tym procesie będzie kluczowa, zarówno jako dostawcy technologii, jak i partnera strategicznego. Współpraca w zakresie wymiany wiedzy i doświadczeń oraz szkolenia kadr może przyczynić się do podniesienia kwalifikacji słowackich specjalistów w dziedzinie energetyki jądrowej. Długoterminowa współpraca z USA może zapewnić Słowacji dostęp do najnowszych innowacji w tej dziedzinie.
Podsumowując, umowa między Słowacją a USA w sprawie energetyki jądrowej jest ważnym krokiem w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego Słowacji i rozwoju strategicznego partnerstwa między oboma krajami. Sukces tej inwestycji będzie zależał od efektywnego zarządzania kosztami, zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i utrzymania stabilności politycznej. Dalsze monitorowanie postępów w realizacji projektu i transparentność procesu inwestycyjnego są kluczowe dla osiągnięcia zamierzonych celów.
