Unia Europejska stoi w obliczu potencjalnej nowej zależności energetycznej, tym razem od importu skroplonego gazu LNG (Liquefied Natural Gas) ze Stanów Zjednoczonych. Ta sytuacja, kształtująca się w latach 2021-2030, a szczególnie widoczna w 2025 i 2028 roku, budzi poważne obawy wśród analityków i krytyków, którzy wskazują na zagrożenie dla celów dywersyfikacji dostaw energii, postawionych przez program REPowerEU. Zwiększony import LNG z USA jest bezpośrednim skutkiem europejskich działań mających na celu uniezależnienie się od rosyjskiego gazu po inwazji na Ukrainę.
Kontekst Geopolityczny i Energetyczny
Inwazja Rosji na Ukrainę w 2022 roku radykalnie zmieniła krajobraz energetyczny Europy. Dotychczasowa zależność od rosyjskiego gazu, który stanowił około 40% importu gazu do UE, została uznana za strategiczne zagrożenie. W odpowiedzi na tę sytuację, Unia Europejska podjęła szereg działań, w tym program REPowerEU, mający na celu dywersyfikację źródeł energii i zmniejszenie zależności od Rosji. Program ten zakładał m.in. zwiększenie importu LNG z różnych dostawców, w tym ze Stanów Zjednoczonych.
Wzrost importu LNG z USA jest wynikiem zarówno europejskich potrzeb, jak i amerykańskiej strategii eksportowej. Stany Zjednoczone, dzięki rewolucji łupkowej, stały się znaczącym producentem LNG i aktywnie poszukują nowych rynków zbytu. Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, określiła relacje z USA jako “strategiczne partnerstwo energetyczne”, podkreślając znaczenie współpracy w zakresie dostaw LNG. Jednakże, jak wskazują eksperci, to partnerstwo może mieć swoje ciemne strony.
Dane i Statystyki: Skala Zależności
W 2025 roku, według szacunków, USA odpowiadały za 57% importu gazu LNG do państw członkowskich UE. Ta liczba, przytoczona przez Instytut Ekonomiki Energetyki i Analizy Finansowej (IEEFA), ilustruje skalę rosnącej zależności. W 2022 roku import LNG do UE wyniósł 81 mld metrów sześc., a w 2023 roku wzrósł do 115 mld metrów sześc. Wzrost ten jest w dużej mierze związany z importem z USA.
Analiza przeprowadzona przez Ecologic Institute wskazuje, że całkowity koszt importu LNG do UE w latach 2021-2023 osiągnął 750 mld dolarów. Znaczna część tej kwoty trafiła do amerykańskich dostawców. W 2023 roku, import LNG z USA stanowił około 75% całkowitego importu LNG do Europy. Dane te podkreślają, że Europa, próbując uniezależnić się od jednego dostawcy, może stać się zależna od innego.
Potencjalne Konsekwencje Nowej Zależności
Rosnąca zależność od LNG z USA budzi obawy o potencjalne konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego Europy. Analitycy, tacy jak Ana Maria Jaller-Makarewicz z Niderlandzkiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych, ostrzegają, że nowa zależność może ograniczyć możliwości negocjacyjne UE i uczynić ją bardziej podatną na presję polityczną ze strony USA. Zależność od jednego dostawcy, nawet jeśli jest to sojusznik, zawsze wiąże się z ryzykiem.
Ponadto, import LNG z USA może utrudnić realizację celów REPowerEU dotyczących dywersyfikacji dostaw energii. Program ten zakładał zwiększenie importu gazu z różnych źródeł, w tym z Norwegii, Algierii i Azerbejdżanu. Skoncentrowanie się na imporcie z USA może ograniczyć inwestycje w inne projekty dywersyfikacyjne. Norweski Instytut Spraw Międzynarodowych podkreśla, że długoterminowa strategia energetyczna UE powinna opierać się na zrównoważonym portfelu dostawców.
Analiza Finansowa i Ekonomiczna
Ceny LNG z USA są zazwyczaj wyższe niż ceny gazu z Rosji, co przekłada się na wyższe koszty dla europejskich konsumentów. Wzrost cen energii może negatywnie wpłynąć na konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw i spowolnić wzrost gospodarczy. W 2028 roku, prognozuje się, że import LNG z USA może osiągnąć 21 mld metrów sześc., co będzie miało istotny wpływ na bilans handlowy UE.
Kluczowym czynnikiem wpływającym na przyszłą zależność UE od LNG z USA będzie rozwój infrastruktury gazowej. Inwestycje w terminale LNG i gazociągi są niezbędne do zwiększenia zdolności importowych Europy. Obecnie, zdolność regazyfikacyjna w UE wynosi około 80%, ale konieczne są dalsze inwestycje, aby zapewnić wystarczającą elastyczność i bezpieczeństwo dostaw. Należy również uwzględnić koszty transportu LNG, które mogą być znaczące.
Podsumowanie i Perspektywy
Sytuacja, w której Unia Europejska staje się coraz bardziej zależna od importu LNG z USA, jest złożona i wymaga uważnej analizy. Chociaż import LNG z USA pomógł Europie zmniejszyć zależność od rosyjskiego gazu, stworzył nową potencjalną zależność, która może mieć negatywne konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności gospodarczej. Konieczne jest opracowanie długoterminowej strategii energetycznej, która uwzględnia dywersyfikację źródeł energii, inwestycje w odnawialne źródła energii i rozwój infrastruktury gazowej.
Przyszłość energetyczna Europy zależy od wielu czynników, w tym od polityki energetycznej USA, rozwoju technologii LNG i globalnej sytuacji geopolitycznej. Monitorowanie tych czynników i podejmowanie odpowiednich działań jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego i zrównoważonego rozwoju Europy. Nowa sytuacja wymaga od UE proaktywnego podejścia i strategicznego planowania.
