Parlament Europejski przygotowuje się do głosowania nad raportem dotyczącym związku między luką płacową a luką emerytalną, który został opracowany przez europosłanki Mirę Nykiel i Irenę Jovevę. Głosowanie zaplanowane na 11 marca br. ma na celu zwrócenie uwagi na poważne konsekwencje nierówności płacowych dla kobiet, w szczególności w kontekście ich przyszłych świadczeń emerytalnych. Raport ten podkreśla, że obecna sytuacja generuje realne ryzyko ubóstwa kobiet po 60. roku życia.
Źródła i skala problemu: Luka płacowa w Unii Europejskiej
Dane za rok 2023 r. wskazują, że średnia luka płacowa w Unii Europejskiej wynosi 12 proc. Oznacza to, że kobiety zarabiają średnio o 12 proc. mniej niż mężczyźni za wykonywanie tej samej pracy lub pracy o porównywalnej wartości. Ta różnica, choć pozornie niewielka, kumuluje się w czasie, prowadząc do znaczących różnic w wysokości emerytur. Dodatkowo, raport zwraca uwagę na fakt, że kobiety częściej pracują w niepełnym wymiarze czasu pracy – w 2024 r. odsetek ten wynosił 27,9 proc. w porównaniu do 25,4 proc. mężczyzn. Praca w niepełnym wymiarze czasu pracy, często wynikająca z obowiązków opiekuńczych, dodatkowo pogłębia lukę emerytalną.
Kluczowym aspektem problemu jest niedoszacowanie zawodów sfeminizowanych, takich jak pielęgniarstwo czy praca w edukacji wczesnoszkolnej. Te zawody, choć niezwykle ważne dla społeczeństwa, są często gorzej wynagradzane niż zawody zdominowane przez mężczyzn, mimo porównywalnego poziomu wykształcenia i umiejętności. To zjawisko przyczynia się do utrwalania nierówności płacowych i, w konsekwencji, do pogłębiania luki emerytalnej.
Konsekwencje finansowe: Ile kobiety pracują “za darmo”?
Analiza przeprowadzona przez europosłanki Nykiel i Jovevę pokazuje, że kobiety w Unii Europejskiej pracują “za darmo” przez 54-67 dni w roku. To oznacza, że przez te dni kobiety wykonują pracę, za którą nie otrzymują wynagrodzenia, ze względu na istniejącą lukę płacową. Przeliczając to na tygodnie, daje to niemal 8 tygodni pracy rocznie wykonywanej bez wynagrodzenia. Ta strata finansowa ma bezpośredni wpływ na wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych. Ponadto, raport wskazuje, że w niektórych krajach członkowskich Unii Europejskiej luka emerytalna sięga nawet 74 proc., co oznacza, że kobiety otrzymują emerytury o 74 proc. niższe niż mężczyźni.
“Luka emerytalna jest bardziej brutalna. Oznacza bowiem realne ryzyko ubóstwa kobiet po 60. roku życia,” – podkreśla Mira Nykiel, jedna z autorek raportu. Ta wypowiedź podkreśla powagę sytuacji i konieczność podjęcia skutecznych działań w celu rozwiązania problemu.
Przyczyny problemu: Historyczne i systemowe nierówności
Raport Parlamentu Europejskiego wskazuje na głębokie korzenie problemu luki płacowej i emerytalnej, sięgające modelu jednego żywiciela, który był projektowanym instytucjonalnym Zachodem z przełomu XIX i XX wieku. W tym modelu, mężczyzna był postrzegany jako jedyny żywiciel rodziny, a praca kobiet była niedoceniana i często traktowana jako działalność pomocnicza. To historyczne uwarunkowanie przyczyniło się do utrwalenia nierówności płacowych i statystycznej niewidzialności pracy kobiet.
Mechanizmy rynku pracy, które obniżają wartość pracy kobiet, również odgrywają istotną rolę. Stereotypy płciowe, dyskryminacja w procesie rekrutacji i awansu, a także brak dostępu do szkoleń i rozwoju zawodowego to tylko niektóre z czynników, które przyczyniają się do utrzymywania luki płacowej. Brak skutecznych działań w wyrównywaniu praw kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do edukacji, zatrudnienia i awansu zawodowego również pogłębia problem.
Działania Parlamentu Europejskiego i perspektywy na przyszłość
Głosowanie plenarne w Parlamencie Europejskim, zaplanowane na 11 marca br., będzie momentem, w którym Parlament jednoznacznie określi, że problem nie kończy się na wdrożeniu dyrektywy o transparentności płac, – podkreśla Irena Joveva, współautorka raportu. Dyrektywa o transparentności płac, choć ważnym krokiem w kierunku wyrównywania płac, nie jest wystarczająca do rozwiązania problemu luki płacowej i emerytalnej. Konieczne są dalsze działania, takie jak promowanie równości płci w edukacji i zatrudnieniu, wspieranie kobiet w rozwoju zawodowym oraz zapewnienie im dostępu do godnych warunków pracy.
Raport Parlamentu Europejskiego zwraca uwagę na fakt, że obecne tempo zmian jest niewystarczające, aby zamknąć lukę płacową przed 2100 r. To oznacza, że jeśli nie zostaną podjęte bardziej zdecydowane działania, nierówności płacowe będą nadal utrzymywać się przez kolejne pokolenia. Konieczne jest podjęcie kompleksowych działań na poziomie krajowym i europejskim, aby zapewnić kobietom równe szanse na rynku pracy i godne życie na emeryturze.
Zrozumienie skali i przyczyn luki płacowej jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii jej zamykania. Luka emerytalna, będąca bezpośrednim skutkiem nierówności płacowych, stanowi poważne zagrożenie dla przyszłości finansowej kobiet. Dlatego też, raport Parlamentu Europejskiego stanowi ważny krok w kierunku zwrócenia uwagi na ten problem i podjęcia działań w celu jego rozwiązania. Luka w systemie emerytalnym wymaga natychmiastowej interwencji, aby zapewnić godne życie emerytalne wszystkim kobietom. Luka płacowa jest problemem systemowym, który wymaga kompleksowych rozwiązań. Luka między zarobkami kobiet i mężczyzn jest niedopuszczalna w nowoczesnym społeczeństwie. Luka w dostępie do możliwości rozwoju zawodowego pogłębia nierówności. Luka w reprezentacji kobiet na stanowiskach kierowniczych utrudnia zmiany. Luka w świadomości społecznej na temat nierówności płacowych jest przeszkodą w walce o równość.
