Mercosur, czyli wspólny rynek południowoamerykański, znalazł się w centrum uwagi po decyzji większości państw członkowskich Unii Europejskiej o zatwierdzeniu umowy handlowej UE-Mercosur. Decyzja, podjęta 6 grudnia 2024 roku w Brukseli, wywołała burzliwą dyskusję, szczególnie w kontekście obaw rolników, zwłaszcza w Polsce. Umowa ta, obejmująca Brazylię, Argentynę, Paragwaj i Urugwaj, ma potencjalnie wpłynąć na 700 milionów konsumentów w Europie i Ameryce Południowej.
Geneza i Przebieg Decyzji o Umowie z Mercosur
Proces negocjacji umowy handlowej między Unią Europejską a blokiem Mercosur trwał ponad dwie dekady. Ostateczne porozumienie, osiągnięte w czerwcu 2019 roku, zostało zatwierdzone przez państwa członkowskie UE 6 grudnia 2024 roku. Głosowanie nie obyło się bez kontrowersji. Przeciw umowie opowiedziały się Polska, Francja, Irlandia, Węgry i Austria, a Belgia wstrzymała się od głosu. Mimo to, nie udało się zgromadzić wystarczającej liczby głosów, aby zablokować porozumienie. Decyzja ta umożliwiła szefowej Komisji Europejskiej, Ursuli von der Leyen, podpisanie umowy.
Kluczowym argumentem zwolenników umowy jest poszerzenie dostępu do rynków południowoamerykańskich dla europejskich przedsiębiorstw. Z kolei przeciwnicy, w szczególności przedstawiciele sektora rolnego, wyrażają obawy dotyczące napływu tańszych produktów rolnych z Ameryki Południowej, co mogłoby negatywnie wpłynąć na konkurencyjność europejskich producentów. Mercosur, jako duży blok handlowy, stanowi istotnego partnera dla UE, a umowa ma na celu zacieśnienie współpracy gospodarczej.
Szczegóły Umowy Handlowej UE-Mercosur: Liberalizacja Ceł i Kontyngenty
Umowa handlowa UE-Mercosur przewiduje stopniową liberalizację ceł na 91% towarów. Proces ten ma trwać od 10 do 15 lat, a w przypadku samochodów elektrycznych – 18 lat. Wyjątkiem są produkty wrażliwe, takie jak wołowina, cukier i etanol, dla których tylko część wymiany handlowej będzie zwolniona z ceł. Obecnie cła na eksport maszyn i urządzeń elektrycznych do Mercosur wynoszą od 14% do 20%, a na urządzenia transportowe od 14% do 35%.
Zgodnie z ustaleniami, cła zostaną całkowicie zniesione na instrumenty optyczne, medyczno-chirurgiczne, pomiarowe, fotograficzne, chemikalia, farmaceutyki, gumę i tworzywa sztuczne, które obecnie wynoszą od 14% do 18%. Ponadto, znikną taryfy na eksport z UE oliwy z oliwek (10%), słodu (14%), wina (do 35%) i czekolady (20%). Komisja Europejska podkreśla, że produkty rolno-spożywcze stanowią zaledwie 5% całkowitego eksportu UE do Mercosur, ze względu na istniejące bariery celne i inne ograniczenia.
Wpływ Umowy na Handel Między UE a Mercosur: Dane Statystyczne
W 2024 roku UE wyeksportowała do krajów Mercosur towary o wartości 53 miliardów euro, a zaimportowała dobra warte 57 miliardów euro. Eksport usług z UE do Mercosur osiągnął 28,5 miliarda euro, podczas gdy import usług wyniósł 13,1 miliarda euro. UE jest również największym inwestorem zagranicznym w Mercosur, z kapitałem sięgającym 390 miliardów euro w 2023 roku. Mercosur jest drugim co do wielkości partnerem handlowym UE w zakresie towarów, po Chinach, ale przed Stanami Zjednoczonymi.
UE eksportuje do krajów Mercosur głównie maszyny i urządzenia budowlane, produkty chemiczne i farmaceutyczne oraz sprzęt transportowy. Z kolei import z Mercosur obejmuje produkty rolne, surowce mineralne oraz papier i wyroby papiernicze. Umowa handlowa ma na celu zwiększenie wymiany handlowej w obu kierunkach, poprzez obniżenie barier celnych i ułatwienie dostępu do rynków.
Ochrona Europejskiego Rolnictwa w Kontekście Umowy z Mercosur
W celu ochrony europejskiego rolnictwa, umowa przewiduje wprowadzenie kontyngentów na import niektórych produktów rolnych z Ameryki Południowej. Ograniczenia dotyczą wołowiny (99 tys. ton), wieprzowiny (26,5 tys. ton), drobiu (180 tys. ton), cukru (190 tys. ton) i etanolu. Dodatkowo, obowiązują ograniczenia na import bezcłowego miodu (do 45 tys. ton) i ryżu (do 60 tys. ton). Mercosur, jako region o dużym potencjale rolniczym, stanowi konkurencję dla europejskich producentów.
Ponadto, preferencje celne na niektóre z tych produktów, w tym wołowinę, drób, nabiał, cukier i etanol, zostaną wyłączone, jeśli ceny tych produktów spadną w UE o co najmniej 5%. Mechanizm ten ma na celu zapobieżenie destabilizacji europejskiego rynku rolnego. Mercosur, w kontekście globalnych rynków, odgrywa coraz ważniejszą rolę.
Mercosur, mimo kontrowersji, stanowi ważny element globalnej architektury handlowej. Umowa handlowa z UE, choć budząca obawy, ma potencjał do zwiększenia wymiany handlowej i wzmocnienia współpracy gospodarczej między oboma regionami. Kluczowe będzie monitorowanie wpływu umowy na europejski rynek rolny i dostosowywanie mechanizmów ochronnych w razie potrzeby. Mercosur, jako blok handlowy, będzie nadal kształtował dynamikę handlu międzynarodowego.
