Sytuacja finansowa rolników z Podlasia, a w szczególności powiatu monieckiego, osiągnęła punkt krytyczny w latach 2024-2025. Przyczyny tego stanu rzeczy są złożone i obejmują susze, gwałtowny wzrost kosztów produkcji oraz epidemię afrykańskiego pomoru świń (ASF). Ten kryzys zagraża nie tylko egzystencji wielu rodzin, ale również stabilności lokalnej produkcji rolnej.
Susze i rosnące koszty: Podwójny cios dla rolników
Susze, które nawiedziły Podlasie w 2024 i 2025 roku, doprowadziły do znacznych strat w plonach. Brak opadów atmosferycznych, trwający przez ponad 700 dni w niektórych rejonach, spowodował obniżenie jakości i ilości zbóż oraz innych upraw. Jednocześnie, koszty produkcji rolnej gwałtownie wzrosły. Dariusz Ciochanowski, jeden z lokalnych rolników, wyraził swoje zaniepokojenie, mówiąc: “”Pszenica zdrożała o 20 zł, a saletra o 500 zł. To, jak my mamy funkcjonować?””.
Wzrost cen nawozów, paliwa i nasion jest szczególnie dotkliwy dla rolników. Konieczność ponoszenia wyższych kosztów przy jednoczesnym spadku dochodów z powodu słabych plonów prowadzi do zadłużenia i ograniczenia inwestycji. Wiele gospodarstw rolnych zmuszonych jest do rezygnacji z zakupu nawozów, co w przyszłości może skutkować dalszym spadkiem plonów. Ta spirala negatywnych zjawisk zagraża długoterminowej rentowności rolnictwa w regionie.
Brak odpowiedniej infrastruktury, w szczególności systemów retencji wodnej, dodatkowo pogarsza sytuację. Niewystarczająca ilość wody do nawadniania upraw sprawia, że rolnicy są całkowicie uzależnieni od warunków atmosferycznych. Inwestycje w infrastrukturę wodną są niezbędne, aby zwiększyć odporność rolnictwa na skutki suszy.
Afrykański pomór świń (ASF): Katastrofa dla hodowców
Oprócz problemów związanych z suszą i kosztami produkcji, rolnicy z Podlasia borykają się z epidemią afrykańskiego pomoru świń (ASF). Choroba ta, która pojawiła się w regionie kilka lat temu, zdziesiątkowała trzodę chlewną. W powiecie monieckim liczba stad trzody chlewnej spadła z ponad 1700 w 2015 roku do zaledwie około 100 obecnie.
Likwidacja hodowli jest dla rolników ogromnym ciosem finansowym. Konieczność uśmiercania zwierząt, utrata dochodów z produkcji mięsa oraz koszty związane z dezynfekcją i zabezpieczeniem gospodarstw prowadzą do bankructwa. Jeden z rolników, którego hodowlę zlikwidowano w 2017 roku, powiedział: “”Moją hodowlę zlikwidowano w 2017 r., a teraz stoi budynek, cała infrastruktura, wszystko stoi puste, wszystko nieużywane””. Ta sytuacja pokazuje skalę tragedii, z jaką mierzą się hodowcy trzody chlewnej.
Spadek produkcji mięsa w regionie zwiększa zależność od importu. Zmniejszenie liczby hodowli prowadzi do ograniczenia podaży mięsa na lokalnym rynku, co z kolei skutkuje wzrostem cen. Ta sytuacja jest niekorzystna zarówno dla konsumentów, jak i dla rolników, którzy tracą możliwość konkurowania z importem.
Skutki kryzysu: Ograniczenie działalności i wzrost zadłużenia rolników
Kryzys, z jakim borykają się rolnicy z Podlasia, ma poważne konsekwencje dla lokalnej gospodarki. Wiele gospodarstw rolnych ogranicza działalność, rezygnuje z inwestycji i zaciąga nowe długi. Rolnicy są wyczerpani finansowo i tracą nadzieję na poprawę sytuacji. Jak przyznaje jeden z nich: “”Jesteśmy wyczerpani finansowo””.
Spadek dochodów rolników wpływa na popyt na towary i usługi w lokalnych sklepach i firmach. Ograniczenie konsumpcji prowadzi do spowolnienia wzrostu gospodarczego w regionie. Konieczne jest podjęcie działań mających na celu wsparcie rolników i pobudzenie lokalnej gospodarki.
Kryzys w rolnictwie może prowadzić do wyludniania się wsi. Brak perspektyw na przyszłość zmusza młodych ludzi do opuszczania gospodarstw rolnych i poszukiwania pracy w innych regionach lub krajach. Ta tendencja zagraża dziedzictwu kulturowemu i tradycjom rolniczym Podlasia.
Potrzebne działania: Wsparcie dla rolników i inwestycje w infrastrukturę
Aby złagodzić skutki kryzysu i zapewnić przyszłość rolnictwa na Podlasiu, konieczne jest podjęcie kompleksowych działań. Przede wszystkim, niezbędne jest zapewnienie rolnikom wsparcia finansowego w postaci dopłat, kredytów preferencyjnych i odszkodowań za straty spowodowane suszą i ASF. Dodatkowo, należy zintensyfikować działania mające na celu zwalczanie ASF i poprawę bezpieczeństwa biologicznego w hodowlach.
Kluczowe znaczenie mają również inwestycje w infrastrukturę, w szczególności w systemy retencji wodnej. Budowa zbiorników wodnych, kanałów i urządzeń do nawadniania upraw pozwoli na zwiększenie odporności rolnictwa na skutki suszy. Inwestycje w infrastrukturę powinny być priorytetem dla władz lokalnych i centralnych.
Należy również promować innowacyjne metody uprawy i hodowli, które pozwolą na zwiększenie efektywności i zmniejszenie kosztów produkcji. Wsparcie dla rolników w zakresie szkoleń i doradztwa rolniczego może przyczynić się do poprawy ich konkurencyjności. Długoterminowa strategia rozwoju rolnictwa na Podlasiu powinna uwzględniać potrzeby i oczekiwania rolników.
Sytuacja rolników na Podlasiu jest alarmująca i wymaga natychmiastowej reakcji. Bez odpowiedniego wsparcia i inwestycji, rolnictwo w regionie może ulec załamaniu, co będzie miało poważne konsekwencje dla lokalnej gospodarki i społeczeństwa. Dlatego też, apelujemy do władz o podjęcie pilnych działań mających na celu ratowanie rolnictwa na Podlasiu.
