Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) opublikowały 13 stycznia 2026 roku raport, który rzuca światło na paradoksalną sytuację na polskim rynku energii. Mimo dynamicznego wzrostu mocy zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii (OZE), ceny prądu w Polsce pozostają jednymi z najwyższych w Europie. Ten raport analizuje przyczyny tego zjawiska, koncentrując się na wpływie kosztów uprawnień do emisji CO2 oraz specyfice polskiego systemu energetycznego. Wzrost mocy OZE, w tym kamienie milowe w rozwoju energetyki wiatrowej i fotowoltaicznej, nie przekłada się na realne obniżki cen dla konsumentów.
Wzrost mocy OZE w Polsce – dane za styczeń 2026 roku
Z danych Agencji Rozwoju Energetyki (ARE) wynika, że moc zainstalowana w wiatrakach w Polsce osiągnęła poziom 11,2 GW, a w fotowoltaice aż 25,5 GW. Udział wiatraków w całkowitej mocy wytwórczej wynosi 13,6%, podczas gdy fotowoltaika odpowiada za 31,7%. Łącznie, OZE wraz z uwzględnieniem energetyki wodnej i biomasy, stanowią 49,6% całkowitej mocy zainstalowanej w kraju. Przekroczono tym samym próg 50% udziału OZE w strukturze mocy, co stanowi istotny postęp w transformacji energetycznej Polski. Jednakże, w styczniu 2026 roku, udział OZE w rzeczywistej produkcji energii elektrycznej wyniósł jedynie 23%, co jest niższe niż 27,8% odnotowane rok wcześniej.
Spadek udziału OZE w produkcji energii, pomimo wzrostu mocy zainstalowanej, jest zjawiskiem wymagającym szczegółowej analizy. Możliwe przyczyny to zmienne warunki pogodowe, w szczególności słabsze wiatry w styczniu, oraz ograniczenia w infrastrukturze przesyłowej, które utrudniają efektywne wykorzystanie potencjału OZE. Należy podkreślić, że wzrost energetyki wiatrowej rok do roku wyniósł 10,5%, a energetyki solarnej aż 20,7%, co świadczy o dynamicznym rozwoju tych sektorów. Jednakże, te imponujące wzrosty nie są wystarczające, aby zrównoważyć wpływ innych czynników na ceny energii.
Wpływ kosztów CO2 na ceny energii w Polsce
Kluczowym czynnikiem wpływającym na wysokie ceny energii w Polsce są notowania uprawnień na emisję CO2. Obecnie (13 stycznia 2026 roku) cena uprawnień wynosi 84,6 euro za tonę, co znacząco podnosi koszty produkcji energii w elektrowniach węglowych. Polska energetyka jest wciąż silnie uzależniona od węgla brunatnego, a system cenowy w kraju jest na niego oparty. Wzrost kosztów emisji CO2 bezpośrednio przekłada się na wyższe ceny prądu dla konsumentów. W porównaniu z innymi krajami europejskimi, Polska charakteryzuje się większym udziałem węgla w miksie energetycznym, co czyni ją bardziej wrażliwą na wahania cen uprawnień.
Kontrakty terminowe na energię elektryczną w Polsce osiągają rekordowe poziomy. Cena energii na drugi kwartał 2026 roku wynosi 99,31 euro za MWh, a na 2027 rok – 102,21 euro za MWh. Te ceny są najwyższe w Europie, co stwarza poważne wyzwania dla konkurencyjności polskiej gospodarki. Kraje takie jak Rumunia, Węgry, Bułgaria, Chorwacja, Niemcy, Francja i Hiszpania korzystają z tańszych źródeł energii, takich jak energia jądrowa, gazowa lub większy udział OZE, co pozwala im oferować niższe ceny prądu.
Analiza porównawcza z innymi krajami europejskimi
Polska sytuacja energetyczna kontrastuje z trendami obserwowanymi w innych krajach europejskich. Niemcy, pomimo wysokich kosztów transformacji energetycznej, skutecznie zwiększają udział OZE w swoim miksie energetycznym, co przekłada się na stabilizację cen energii. Francja, dzięki energii jądrowej, utrzymuje jedne z najniższych cen prądu w Europie. Hiszpania, z kolei, inwestuje w energię słoneczną i wiatrową, co pozwala jej zmniejszyć zależność od paliw kopalnych. W tych krajach, rozwój OZE jest wspierany przez odpowiednie regulacje i inwestycje w infrastrukturę przesyłową.
W Polsce, bariery dla rozwoju OZE obejmują m.in. skomplikowane procedury administracyjne, brak wystarczającej infrastruktury przesyłowej oraz niejasną politykę energetyczną. Dodatkowo, opóźnienia w realizacji inwestycji w nowe źródła energii, w tym elektrownie jądrowe, pogłębiają problemy z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego i stabilizacją cen. Rozwój OZE, w tym wykorzystanie potencjału kamieniennych zasobów geotermalnych, wymaga kompleksowego podejścia i skoordynowanych działań ze strony rządu, przedsiębiorstw energetycznych i samorządów.
Prognozy i perspektywy na przyszłość
Prognozy wskazują, że udział OZE w produkcji energii w Polsce będzie stopniowo rósł, osiągając 24,3% w 2025 roku. Jednakże, tempo tego wzrostu jest niewystarczające, aby zrównoważyć wpływ kosztów CO2 i zapewnić konkurencyjne ceny energii. Konieczne są dalsze inwestycje w OZE, rozwój infrastruktury przesyłowej oraz dywersyfikacja źródeł energii. Ważne jest również wprowadzenie mechanizmów wsparcia dla OZE, które będą stabilne i przewidywalne. Długoterminowa strategia energetyczna Polski powinna uwzględniać zarówno rozwój OZE, jak i inwestycje w inne źródła energii, takie jak energia jądrowa i gazowa.
W kontekście globalnych trendów, Polska musi przyspieszyć transformację energetyczną, aby zmniejszyć swoją zależność od paliw kopalnych i spełnić zobowiązania klimatyczne. Inwestycje w OZE nie tylko przyczynią się do obniżenia emisji CO2, ale także stworzą nowe miejsca pracy i pobudzą rozwój gospodarczy. Rozwój technologii magazynowania energii, w tym wykorzystanie kamienienych akumulatorów, może również odegrać kluczową rolę w stabilizacji systemu energetycznego i zwiększeniu efektywności wykorzystania OZE. Konieczne jest również uwzględnienie aspektów społecznych transformacji energetycznej, zapewniając wsparcie dla regionów uzależnionych od węgla.
Podsumowując, sytuacja energetyczna w Polsce jest złożona i wymaga kompleksowych rozwiązań. Wzrost mocy OZE jest niewystarczający, aby zrównoważyć wpływ kosztów CO2 i zapewnić konkurencyjne ceny energii. Konieczne są dalsze inwestycje w OZE, rozwój infrastruktury przesyłowej oraz dywersyfikacja źródeł energii. Przyszłość polskiej energetyki zależy od skutecznej realizacji strategii transformacji energetycznej i adaptacji do zmieniających się warunków rynkowych. Analiza danych z 13 stycznia 2026 roku pokazuje, że Polska stoi przed poważnymi wyzwaniami, ale ma również szansę na zbudowanie nowoczesnego i zrównoważonego systemu energetycznego.
