Afrykański kraj Zambia podjął bezprecedensowy krok, oficjalnie akceptując chińskiego juana jako walutę do regulowania podatków i opłat licencyjnych związanych z wydobyciem minerałów. Decyzja, ogłoszona 6 grudnia 2023 roku w Lusace, stolicy Zambii, sygnalizuje rosnący wpływ Chin na gospodarkę tego afrykańskiego państwa i potencjalną zmianę w dynamice handlu międzynarodowego. Zambia jest jednym z wiodących producentów miedzi na świecie, a ten ruch jest bezpośrednio związany z jej relacjami handlowymi z Państwem Środka.
Rosnące Zadłużenie Zambii i Rola Chin
Zambia boryka się z poważnym zadłużeniem, które w dużej mierze wynika z pożyczek udzielonych przez Chiny. Obecnie zadłużenie Zambii wobec Chin wynosi 5,7 miliarda dolarów. Afrykański kraj szuka sposobów na obniżenie kosztów obsługi długu, a akceptacja juana w transakcjach podatkowych ma to ułatwić. Bank Zambii argumentuje, że posiadanie juana w rezerwach walutowych zmniejsza ryzyko walutowe i obniża koszty transakcyjne związane z obsługą chińskich pożyczek. Już w listopadzie 2023 roku Bank Zambii rozpoczął publikowanie oficjalnego kursu wymiany juana na kwachę, zambijską walutę krajową.
Ten ruch jest częścią szerszego trendu. W październiku 2023 roku Kenia przekształciła część swojego długu wobec Chin w juany, oczekując oszczędności rzędu 250 milionów dolarów rocznie. Etiopia również prowadzi rozmowy z Pekinem w celu podobnej konwersji długu. Afrykański kontynent staje się coraz bardziej zależny od Chin, zarówno jako źródła finansowania, jak i głównego partnera handlowego.
Implikacje dla Handlu i Gospodarki
Decyzja Zambii o akceptacji juana ma istotne implikacje dla handlu miedzią. Chiny są największym importerem miedzi z Zambii, a używanie juana w transakcjach handlowych eliminuje potrzebę konwersji na dolary amerykańskie, co obniża koszty i upraszcza procesy. Afrykański rynek miedzi staje się w ten sposób bardziej zintegrowany z chińską gospodarką. To z kolei wzmacnia pozycję Chin jako dominującego gracza na rynku surowców.
Jednakże, ta rosnąca zależność od Chin budzi również obawy. Krytycy wskazują na potencjalne negatywne skutki, takie jak wykorzystywanie zasobów naturalnych, brak przejrzystości w umowach handlowych i pogłębianie się zadłużenia. Afrykański kraj, Zambia, doświadczyła w przeszłości problemów związanych z chińskimi inwestycjami, w tym łamania praw pracowniczych, korupcji i braku odpowiedzialności społecznej.
Inwestycje Infrastrukturalne Chin w Afryce
Chiny są aktywnym inwestorem w infrastrukturę afrykańską, finansując budowę dróg, portów, lotnisk, zakładów przemysłowych, szkół i innych obiektów. Te inwestycje przyczyniają się do rozwoju gospodarczego, ale często wiążą się z warunkami korzystnymi dla chińskich firm. Inwestycje te często koncentrują się na pozyskiwaniu surowców naturalnych, takich jak miedź, kobalt i ropa naftowa. Afrykański kontynent staje się kluczowym źródłem zasobów dla chińskiej gospodarki.
Ponadto, chińscy rolnicy coraz częściej angażują się w uprawę ziemi w Afryce, produkując żywność na eksport do Chin. To zjawisko budzi kontrowersje, ponieważ wypiera lokalnych rolników i może prowadzić do problemów z bezpieczeństwem żywnościowym. Afrykański rynek rolny jest coraz bardziej narażony na konkurencję ze strony chińskich producentów.
Kwestie Społeczne i Polityczne
Wzrost wpływów Chin w Afryce wiąże się również z kwestiami społecznymi i politycznymi. Zgłaszane są przypadki łamania praw człowieka, wykorzystywania pracowników i korupcji związanych z chińskimi inwestycjami. Afrykański społeczeństwo często nie ma wpływu na decyzje dotyczące inwestycji i rozwoju gospodarczego. Konieczne jest wzmocnienie mechanizmów kontroli i zapewnienie przejrzystości w relacjach handlowych z Chinami.
Ponadto, rosnące zadłużenie afrykańskich krajów wobec Chin budzi obawy o ich suwerenność gospodarczą. Kraje te mogą być zmuszone do ustępstw w zamian za restrukturyzację długu, co może prowadzić do utraty kontroli nad własnymi zasobami naturalnymi i polityką gospodarczą. Afrykański kontynent musi znaleźć sposób na zrównoważenie korzyści z chińskich inwestycji z ochroną własnych interesów.
Przyszłość Relacji Chińsko-Afrykańskich
Przyszłość relacji chińsko-afrykańskich będzie zależeć od wielu czynników, w tym od polityki gospodarczej Chin, sytuacji gospodarczej w Afryce i działań podejmowanych przez rządy afrykańskie. Konieczne jest wzmocnienie współpracy regionalnej i dywersyfikacja partnerów handlowych, aby zmniejszyć zależność od Chin. Afrykański kontynent musi dążyć do zrównoważonego rozwoju gospodarczego, który uwzględnia interesy wszystkich stron.
Akceptacja juana w Zambii jest sygnałem zmieniającego się krajobrazu gospodarczego Afryki. Afrykański rynek staje się coraz bardziej zintegrowany z chińską gospodarką, co niesie ze sobą zarówno korzyści, jak i ryzyko. Konieczne jest monitorowanie sytuacji i podejmowanie działań mających na celu ochronę interesów afrykańskich krajów.
